Müsənnanın Nümunəsi
Müsennanın misalı; Mən ağacın üstündəki iki quşu gördüm və misal olaraq; Atam biri mənə, digəri isə qardaşıma olmaqla iki kitab aldı. Bu misallarda 'iki quş' və 'iki kitab' sözləri mefulun bih olduğu üçün mensubdur və onların mensubluq əlaməti – önündəki hərfin açıq, sonrakı hərfin isə qapalı olması ilə yanaşı, müsennaya aid olan 'ya' hərfidir və sondakı 'nun' isə müfrəd isimdəki tənvinin əvəzidir.
Müsennanın misalı belədir; Mən ağacın üstündəki iki quşu gördüm – نَظَرْتُ عُصْفُورَيْنِ فَوْقَ الشَّجَرَةِ kimi və başqa bir misal; Atam biri mənə, digəri isə qardaşıma olmaqla iki kitab aldı – اِشْتَرَى أَبِي كِتَابَيْنِ أَحَدُهُمَا لِي وَ الْآخَرُ لِأَخِي kimi. Bu misallardakı 'iki quş' və 'iki kitab' sözləri mefulun bih olduğu üçün mensubdur və mensubluq əlaməti – önündəki hərfin açıq, sonrakı hərfin isə qapalı olması və 'ya' hərfi ilədir, çünki bu sözlər müsennadır. Sondakı 'nun' isə müfrəd isimdəki tənvinin əvəzidir.
Müsennaya misal:
نَظَرْتُ عُصْفُورَيْنِ فَوْقَ الشَّجَرَةِ
"Mən ağacın üstündəki iki quşu gördüm" və,
اِشْتَرَى أَبِي كِتَابَيْنِ أَحَدُهُمَا لِي وَ الْآخَرُ لِأَخِي
"Atam biri mənə, digəri isə qardaşıma olmaqla iki kitab aldı" kimi. Bu misallardakı 'iki quş' və 'iki kitab' sözləri mefulun bih olduğu üçün mensubdur. Mensubluq əlaməti – önündəki hərfin açıq, sonrakı hərfin isə qapalı olması və fethadan naib olan 'ya' hərfi ilədir, çünki bu sözlər müsennadır. Sondakı 'nun' isə müfrəd isimdəki tənvinin əvəzidir.
|
نَظَرْتُ عُصْفُورَيْنِ فَوْقَ الشَّجَرَةِ Mən ağacın üstündəki iki quşu gördüm |
|
| Keçmiş zaman feli, hərəkətli zamirə birləşdiyi üçün sükun üzərində mebni, irabda yeri yoxdur | نَظَرْ |
| Keçmiş zaman feli, hərəkətli zamirə birləşdiyi üçün sükun üzərində mebni, irabda yeri yoxdur | |
| Birleşik zamir, damma üzərində mebni, ref məqamında fail | ـتُ |
| Birleşik zamir, damma üzərində mebni, ref məqamında fail | |
| Mefulun bih, mensub, mensubluq əlaməti müsennaya aid olduğu üçün fethadan naib olan 'ya' hərfi ilədir. Sondakı 'nun' isə müfrədindəki tənvinin əvəzidir | عُصْفُورَيْنِ |
| Mefulun bih, mensub, mensubluq əlaməti müsennaya aid olduğu üçün fethadan naib olan 'ya' hərfi ilədir. Sondakı 'nun' isə müfrədindəki tənvinin əvəzidir | |
| Mefulun fiyh, məkan zərfi, mensub, mensubluq əlaməti sonundakı zahir fetha. Muzaf | فَوْقَ |
| Mefulun fiyh, məkan zərfi, mensub, mensubluq əlaməti sonundakı zahir fetha. Muzaf | |
| Muzafun ileyh, mecrur, cerr əlaməti sonundakı zahir kesre | الشَّجَرَةِ |
| Muzafun ileyh, mecrur, cerr əlaməti sonundakı zahir kesre | |
|
اِشْتَرَى أَبِي كِتَابَيْنِ أَحَدُهُمَا لِي وَ الْآخَرُ لِأَخِي Atam biri mənə, digəri isə qardaşıma olmaqla iki kitab aldı |
|
| فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحَةِ الْمُقَدَّرَةِ عَلَى الْأَلِفِ لِلتَّعَذُّرِ | اِشْتَرَى |
| Mazi fel, əlif üzərində təəzzür səbəbindən müqəddər fəthə ilə məbni | |
| فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى مَا قَبْلَ يَاءِ الْمُتَكَلِّمِ لِلْمُنَاسَبَةِ | أَبِـ |
| Fail, mərfu, ref əlaməti münasibət səbəbindən ya-i mütəkəllimin önündə müqəddər dammədir | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ، مُضَافٌ إِلَيْهِ | ـي |
| Birləşik zamir, məhəllən məcrur, muzafun iləyh | |
| مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْيَاءُ نِيَابَةً عَنِ الْفَتْحَةِ، لِأَنَّهُ مُثَنًّى وَ النُّونُ عِوَضٌ عَنِ التَّنْوِينِ فِي مُفْرَدِهِ | كِتَابَيْنِ |
| Məf'ulun bih, mənsub, nasb əlaməti müsnə isim olduğu üçün fəthədən naib ya ilədir. Nun: müfrəddəki tənvindən əvəzdir | |
| حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | لِـ |
| Cər hərfi, kəsrə üzərində məbni, i'rabdan məhəlli yoxdur | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ بِاللَّامِ. اَلْجَارُّ وَ الْمَجْرُورُ مُتَعَلِّقٌ بِاشْتَرَى | ـي |
| Birləşik zamir, lam ilə məhəllən məcrur. Cər və məcrur iştərə felinə mütəalliqdir | |
| وَاوُ الْعَاطِفَةِ | وَ |
| Atıf vavı | |
| حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | لِـ |
| Cər hərfi, kəsrə üzərində məbni, i'rabdan məhəlli yoxdur | |
| مَجْرُورٌ بِاللَّامِ، وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الْمُقَدَّرَةُ عَلَى مَا قَبْلَ يَاءِ الْمُتَكَلِّمِ لِلْمُنَاسَبَةِ | أَخِـ |
| Lam ilə məcrur, cər əlaməti münasibət səbəbindən ya-i mütəkəllimin önündə müqəddər kəsrədir | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، فِي مَحَلِّ جَرٍّ، مُضَافٌ إِلَيْهِ | ـي |
| Birləşik zamir, məhəllən məcrur, muzafun iləyh | |