3-cü şərt: Əsmai-Xamse muzaf olmalıdır

ƏSMƏ-İ XƏMSƏNİN REF ƏLAMƏTİ VAV OLMASI ÜÇÜN MÜZAF OLMASI ŞƏRTDİR

{MÜZAF OLMASI} şərti ilə, əgər Əsmə-i Xəmsə izafədən ayrılmış olsa, o zaman bu isimlər zahir hərəkələrlə irablanır. Yəni, belə deyirsən: هَذَا أَبٌ "Bu bir atadır", və belə deyirsən: رَأَيْتُ أَبًا "Mən bir ata gördüm", və belə deyirsən: مَرَرْتُ بِأَبٍ "Mən bir ataya rast gəldim". Qalan Əsmə-i Xəmsələr də eyni qaydada irablanır. Allah Təala belə buyurur: وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ "Onun bir qardaşı və ya bacısı varsa..." Nisa surəsi 12-ci ayə, إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ "Əgər o oğurluq edibsə, onun qardaşı da əvvəllər oğurluq etmişdi" Yusuf surəsi 77-ci ayə, قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ "Mənə atanızdan olan (ata bir, ana ayrı) qardaşınızı gətirin" Yusuf surəsi 59-cu ayə, إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا "Şübhəsiz onun yaşlı bir atası var" Yusuf surəsi 78-ci ayə.

Müzaf olma şərti ilə Əsmə-i Xəmsə, əgər izafədən ayrılmış olsa, o zaman bu isimlər zahir hərəkələrlə irablanır, yəni kiçik isimlər kimi. Belə deyirsən: هَذَا أَبٌ "Bu bir atadır", və belə deyirsən: رَأَيْتُ أَبًا "Mən bir ata gördüm", və belə deyirsən: مَرَرْتُ بِأَبٍ "Mən bir ataya rast gəldim". Qalan Əsmə-i Xəmsələr də eyni qaydada irablanır. Allah Təala belə buyurur: وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ "Onun bir qardaşı və ya bacısı varsa..." Nisa surəsi 12-ci ayə, إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ "Əgər o oğurluq edibsə, onun qardaşı da əvvəllər oğurluq etmişdi" Yusuf surəsi 77-ci ayə, قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ "Mənə atanızdan olan (ata bir, ana ayrı) qardaşınızı gətirin" Yusuf surəsi 59-cu ayə, إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا "Şübhəsiz onun yaşlı bir atası var" Yusuf surəsi 78-ci ayə.

Əsmə-i Xəmsə, Ref Əlamətinin Vav Olması üçün Müzaf Olmalıdır

Esma-i hamse olan isimlərin rəf əlamətinin vav olması üçün müzaf olması lazımdır. Əgər esma-i hamse olan isim izafətdən ayrılarsa, o zaman zahiri hərəkələrlə irablanır, misalları;

هَذَا أَبٌ

“Bu bir atadır” və,

رَأَيْتُ أَبًا

“Bir ata gördüm” və,

مَرَرْتُ بِأَبٍ

“Bir ataya rast gəldim” deyirsən, qalan esma-i hamse də belədir.

وَ لَهُ أَخٌ أَوْ أُخْتٌ

“Bir qardaşı və ya bir bacısı varsa…” və,

إِنْ يَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ

“Əgər o oğurlayıbsa, onsuz da əvvəlcə qardaşı da oğurlamışdı” və,

قَالَ ائْتُونِي بِأَخٍ لَكُمْ مِنْ أَبِيكُمْ

“Mənə, atanızdan olan (ata bir, ana ayrı olan) bir qardaşınızı da gətirin” və,

إِنَّ لَهُ أَبًا شَيْخًا كَبِيرًا

“Şübhəsiz onun yaşca böyük bir atası var” ayə-i kərimələrindəki أَخٌ və بِأَخٍ və أَبًا sözləri izafətdən ayrıldığı üçün zahiri hərəkələrlə irablanmışdır.