Nakis Feillərin İsm-i Mefulu

اَلْمَفْعُولُ; MƏRMİYY İLƏ... ƏSLİ MƏRMUYYİDİR, VAV RAMİYYƏDƏ OLDUĞU KİMİ İDĞAM OLUNUB. ƏGƏR TƏSNİYƏNİ İZAFƏT YA'SINA ƏLAVƏ ETSƏN, YƏNİ; MİRMİYYAYA DEYİRSƏN (RAF HALINDA), NƏSB VƏ CƏR HALINDA İSƏ; MƏRMİYYİYY DÖRT YA İLƏ. ƏGƏR CƏMİ İZAFƏT YA'SINA ƏLAVƏ ETSƏN, MÜTƏKƏLLİM YA'SINA; MƏRMİYYİYY DEYİRSƏN, HƏR HALDA DÖRT YA İLƏ.

اَلْمَفْعُولُ naqis feilərin ismi-məfulu يَرْمِي feilindən مَرْمِيٌّ "atılan şey" kimi gəlir, أَصْلُهُ əsli isə; مَرْمُويٌ şəklində idi, فَأُدْغِمَ الْوَاوُ vav idğam olundu, كَمَا أُدْغِمَ فِي tıpkı رَامِيَّ feilində olduğu kimi, وَ إِذَا أَضَفْتَ التَّثْنِيَةَ əgər təzniyə ismi-məfulu izafət ya'sına əlavə etsən, فَقُلْتَ belə deyirsən; مِرْمِيَّايَ, فِي الرَّفْعِ raf halında, وَ فِي حَالَةِ النَّصْبِ وَ الْجَرِّ nəzb və cər halında isə; مَرْمِيَّيَّ deyirsən, بِأَرْبَعِ يَاءَاتٍ dörd ya ilə, وَ إِذَا أَضَفْتَ الْجَمْعَ əgər cəmi izafət ya'sına əlavə etsən, إِلَى يَاءِ الْمُتَكَلِّمِ mütəkəllim ya'sına, فَقُلْتَ belə deyirsən; مَرْمِيِّيَّ, أَيْضًا eyni şəkildə, بِأَرْبَعِ يَاءَاتٍ dörd ya ilə, فِي كلِّ الْأَحْوَالِ bütün hallarda.

Mətnin Ümumi Mənası: Naqis feil üçün ismi-məful nümunəsi يَرْمِي sözündən مَرْمِيٌّ olur. Əsli isə مَرْمُويٌ idi. Sonra رَامِيَّ feilində olduğu kimi مَرْمُويٌ feilində də eyni idğam əməliyyatı aparıldı. مَرْمُويٌ feilində vav ya hərfinə çevrildi, əvvəlki hərf kəsrə oldu, iki ya idğam olundu və nəticədə مَرْمِيٌّ oldu.

İsmi-məfulun təzniyəsini izafət ya'sına əlavə etsən, raf halında مِرْمِيَّايَ deyirsən. Nəzb və cər halında isə dörd ya ilə birlikdə مَرْمِيَّيَّ deyirsən. Əgər cəmi ismi-məfulu ya-i mütəkəllimə izafət etsən...

N ref, nasb və cerr hallarında hamısında eyni şəkildə dörd ya hərfi ilə birlikdə مَرْمِيِّيَّ deyirsən. Təbii ki, izafə olunan naqis ism-i mefullar müzəkkerdir. | Cəmi | Təsniyə | Müfrəd | İsm-i Meful | |----------------|-----------------|---------------|------------------| | مَرْمِيُّونَ | مَرْمِيَّانِ | مَرْمِيٌّ | Müzəkker | | مَرَامٍ | مَرَامِيُّ | | Cəmi Müzəkker Mükəssər | | مَرْمِيَّاتٌ | مَرْمِيَّتَانِ | مَرْمِيَّةٌ | Müənnəs |