Yermi يرمي Feili

اَلْمُسْتَقْبَلُ; يَرْمِي İLƏ.. VƏ ƏSLİ يَرْمِيُ, فَأُسْكِنَتِ الْيَاءُ لِثِقَلِ الضَّمَّةِ عَلَيْهَا

اَلْمُسْتَقْبَلُ naqis feilinin müzari forması; يَرْمِي “atır” şəklindədir, وَ أَصْلُهُ və əsli isə; يَرْمِيُ şəklində idi, فَأُسْكِنَتِ الْيَاءُ ya hərfi sakitləşdirildi, لِثِقَلِ الضَّمَّةِ عَلَيْهَا dammənin ona ağır gəlməsi səbəbindən

Mətnin Ümumi Mənası: Naqis müfrəd müzəkkər qeyib üçün olan müzari feil يَرْمِي “atır” şəklində olub, əsli يَرْمِيُ idi. Dammə ya hərfinə ağır gəldiyi üçün ya hərfi sakitləşdirilmişdir və söz يَرْمِي olmuşdur.

Sururi, şərhində رَمَى feilinin cəmi müzəkkər olan ismi fail formasında رَامُونَ olaraq gəlməsindən bəhs edir. Burada mim hərfinin dammələnməsini vav hərfi tələb edir deyir. يَرْمِيُ feilində ya hərfinin damməsi mim hərfinə təsir etməmişdir, yəni onu dammələndirməmişdir. رَامُونَ sözünün əsli رَامِيُونَ idi. Ya hərfi elif oldu və vav hərfi ilə birləşəndə hazf edildi və söz رَامِونَ oldu. رَامِونَ bu halda ikən mim hərfinin damməli olmasını vav tələb edir, əks halda başqa bir i'lale keçid ola bilər, bunun qarşısını almaq üçün mim hərfi dammələndi və رَامُونَ oldu. Lakin يَرْمِيُ feilində ya hərfinə dammə ağır gəldiyi üçün hazf edilir və sakit ya hərfinin əvvəlki hərfi kəsrəli olduğu üçün ona uyğun olur və ya hərfi sakit qalır. Ya hərfinin damməsi də təqdirən irabda olur. يَرْمِي زَيْدٌ “Zeyd atır” dedikdə يَرْمِي feili üçün; feil-i müzari, nəvasıb və cavazimdən təcrid olunması ilə mərfu, ref alaməti ya üzərinə təqdirən bir dammədir deyirik.