Kəlimə və Kəlam

اَلْكِلَمَةُ وَ الْكَلاَمُ

اَلْكَلِمَةُ؛ مَا وُضِعَ مُفْرَدًا: وَ هُوَ حَرْفٌ؛ لَوْ دَلَّ بِذِكْرِ غَيْرِهِ وَ إِلاَّ فَفِعْلٌ؛ لَوِ اقْتَرَنَ وَضْعًا بِأَحَدِ الْأَزْمِنَةِ وَ مِمَّا خُضَّ بِهِ قَدْ وَ الْجَوَازِمُ وَ السِّينُ وَ سَوْفَ وَ الْمَرْفُوعُ الْبَارِزُ الْمُتَّصِلُ وَ التَّاءُ السَّاكِنَةُ لِتَأْنِيثِ مَا أُسْنِدَ إِلَيْهِ وَ إِلاَّ فَاسْمٌ؛ وَ مِمَّا خُصَّ بِهِ اللَّامُ وَ الْجَرُّ وَ التَّنْوِينُ سِوَى التَّرَنُّمِ وَ الْإِسْنَادُ إِلَيْهِ وَ الْإِضَافَةُ

اَلْكَلَامُ؛ مَا لَهُ الْإِسْنَادُ مِنِ اسْمَيْنِ أَوْ فِعْلٍ مَعَهُ

اَلْكَلِمَةُ söz; مَا odur ki; وُضِعَ qoyulub, مُفْرَدًا müfrəd, tək olaraq, وَ هُوَ və o söz; حَرْفٌ hərf olur; لَوْ دَلَّ əgər işarə edərsə, بِذِكْرِ غَيْرِهِ özündən başqasının zikrinə, وَ إِلاَّ əgər özündən başqasının zikrinə işarə etməzsə; فَفِعْلٌ fel olur, لَوِ اقْتَرَنَ əgər yaxın olarsa, وَضْعًا qoyulması, yəni quruluşu baxımından, بِأَحَدِ الْأَزْمِنَةِ zamanlardan birinə, وَ مِمَّا خُضَّ بِهِ və fel üçün məxsusdur; قَدْ "qəd" təqrib hərfinin daxil olması, وَ الْجَوَازِمُ və cəzm edən ədatların daxil olması, وَ السِّينُ və gələcək zaman hərfi olan sin, وَ سَوْفَ və gələcək zaman hərfi olan sevfə, وَ الْمَرْفُوعُ الْبَارِزُ الْمُتَّصِلُ və açıq merfu birləşmiş zamirin daxil olması, məsələn ضَرَبْتُ-dəki ـتُ kimi, وَ التَّاءُ السَّاكِنَةُ لِتَأْنِيثِ və tə'nis üçün olan sakit ta-nın daxil olması, məsələn ضَرَبَتْ-dəki ـتْ kimi, مَا أُسْنِدَ إِلَيْهِ ona isnad edilməz, وَ إِلاَّ fel üçün sayılanlar istisna olarsa; فَاسْمٌ isim olur; وَ مِمَّا خُصَّ بِهِ və ismə məxsusdur; اللَّامُ əlif-lam, وَ الْجَرُّ hərf-cərrlər, وَ التَّنْوِينُ və tenvin, təranüm istisna olmaqla, وَ الْإِسْنَادُ إِلَيْهِ və ona isnad, وَ الْإِضَافَةُ və izafə.

vin, تَرَنُّم تənvinlər içərisindən tənvin-i tərənnüm istisna olmaqla, وَ الْإِسْنَادُ إِلَيْهِ və ismə isnad edilməsi, yəni ismin müsnəd olması, وَ الْإِضَافَةُ və izafət, yəni muzaf və muzafun ileyh olması. اَلْكَلَامُ kəlam; مَا elədir ki; لَهُ الْإِسْنَادُ ona isnad vardır, مِنِ سْمَيْنِ iki isimdən, أَوْ فِعْلٍ və ya bir fiil ilə, مَعَهُ isimlə birlikdə. Kelime və Kəlam Kelime; Müfrəd olaraq qoyulan ləfzdır. Əgər başqası üçün var olarsa, o zaman o kəlməyə hərf deyilir. Əgər üç zamandan – keçmiş, indiki və gələcək zamanlardan birinə yaxın olan və قَدْ və cəzm edənlər və سَ və سَوْفَ və açıq merfu muttasıl zamir və tə’nis üçün olan sakit ta-nın daxil olması ilə müsnədun ileyh olmaması ona məxsus olarsa, o halda o kəlmə fiildir. Əgər bunlar olmadan elif-lam, hərf-i cər, tənvin-i tərənnüm istisna olmaqla digər tənvinlərin daxil olması, müsnədun ileyh olması və muzaf və ya muzafun ileyh olması ona məxsus olarsa, o halda o kəlməyə də isim deyilir. Kəlam; İki isim və ya bir isimlə birlikdə bir fiil ilə özündə isnad olan şeydir. Yəni; زَيْدٌ ضَارِبٌ "Zeyd vurandır" deyərkən ضَارِبٌ ləfzı زَيْدٌ ləfzına isnad edilir və hər iki ləfz də isimdir. ضَرَبَ زَيْدٌ "Zeyd vurdu" deyərkən ضَرَبَ ləfzı زَيْدٌ ləfzına isnad edilir və ضَرَبَ fiil olduğu halda زَيْدٌ ləfzı isimdir. Eyni zamanda misallarda isim olan زَيْدٌ ləfzına isnadın edildiyi görünür. Fiilə isnad edilmir, yəni fiil müsnədun ileyh olmur.