h. İstisna Hərfləri

حُرُوفُ الْإِسْتِثْنَاءِ

وَ حُرُوفُ الْإِسْتِثْنَاءِ؛ إِلاَّ وَ خَلاَ وَ عَدَا وَ حَاشَا. فَإِلاَّ؛ حَرْفٌ بِلاَ خِلاَفٍ وَ قَدْ يُنْصَبُ الْمُسْتَثْنَى بَعْدَهُ وَ قَدْ يُرْفَعُ كَمَا مَرَّ. وَ أَمَّا خَلاَ وَ عَدَا؛ فَالْأَكْثَرُ عَلَى أَنَّهُمَا فِعْلاَنِ وَ يُنْصَبُ الْمُسْتَثْنَى بَعْدَهُمَا. وَ أَمَّا حَاشَا؛ فَالْأَكْثَرُ عَلَى أَنَّهَا حَرْفُ جَرٍّ وَ بَعْضُهُمْ قَالَ؛ هُوَ فِعْلٌ. يُنْصَبُ الْمُسْتَثْنَى بَعْدَهُ كَمَا حُكِيَ عَنْ بَعْضِ الْعَرَبِ؛ اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ لِمَنْ سَمِعَ دُعَائِي حَاشَا الشَّيْطَانَ وَ ابْنَ الْأَصْبَغِ، بِنَصْبِ مَا بَعْدَ حَاشَا

İstisna hərfləri; إِلاَّ, خَلاَ, عَدَا və حَاشَا şəklindədir. فَإِلاَّ (illâ) hərfinə gəldikdə; bu, heç bir ixtilafsız hərfdir və ondan sonra gələn müstəsna bəzən nəsb, bəzən də rəf olunur, əvvəl keçdiyi kimi. خَلاَ və عَدَا hərflərinə gəldikdə isə, çoxluq fikrinə görə bunlar fiildir və onlardan sonra gələn müstəsna nəsb olunur. حَاشَا hərfinə gəldikdə isə, çoxluq fikrinə görə bu hərf-i cərdir, lakin bəziləri onu fiil hesab edir. Araplardan nəql olunduğu kimi, حَاشَا hərfindən sonra gələn sözlər nəsb olunur; اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ لِمَنْ سَمِعَ دُعَائِي حَاشَا الشَّيْطَانَ وَ ابْنَ الْأَصْبَغِ, yəni: "Allahım, məni və duamı eşidəni bağışla, şeytan və İbn Əsbeğ istisna olmaqla." حَاشَا-dan sonra gələn sözlərin nəsb edilməsi ilə.

İstisna Hərfləri

İstisna hərfləri; إِلاَّ, خَلاَ, عَدَا və حَاشَا şəklindədir.

إِلاَّ	خَلاَ
عَدَا	حَاشَا

إِلاَّ istisna hərfi heç bir ixtilafsız hərfdir və ondan sonra gələn müstəsna bəzən nəsb, bəzən də rəf olunur. خَلاَ və عَدَا istisna hərflərinə gəldikdə, çoxluq fikrinə görə bunlar fiildir və onlardan sonra gələn müstəsna nəsb olunur. حَاشَا istisna hərfinə gəldikdə, çoxluq fikrinə görə hərf-i cərdir. Lakin bəziləri bu istisna hərfinə fiil deyir, Araplardan nəql olunduğu kimi حَاشَا istisna hərfindən sonra gələn sözlər nəsb olunur;

اَللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَ لِمَنْ سَمِعَ دُعَائِي حَاشَا الشَّيْطَانَ وَ ابْنَ الْأَصْبَغِ

"Allahım, məni və duamı eşidəni bağışla, şeytan və İbn Əsbeğ istisna olmaqla."