İdqam Olunmayan Feiller

وَ لاَ يُدْغَمُ فِي نَحَوِ؛ إِسْتَطْعَمَ لِسُكُونِ الطَّاءِ تَحْقِيقًا. وَ فِي إِسْتَدَانَ أَصْلُهُ إِسْتَدْيَنَ تَقْدِيرًا، وَ لَكِنْ يَجُوزُ حَذْفُ تَائِهِ فِي بَعْضِ الْمَوَاضِعِ، نَحْوُ؛ إِسْطَاعَ يَسْطِيعُ كَمَا مَرَّ. وَ إِذَا قُلْتَ أَسْطَاعَ بِفَتْحِ الْهَمْزَةِ، يَكُونُ السِّينُ زَائِدًا كَالْهَاءِ فِي أَهْرَاقَ

وَ لاَ يُدْغَمُ və idqam olunmur, فِي نَحَوِ bu kimi; إِسْتَطْعَمَ "yemək istədi" feilində, لِسُكُونِ الطَّاءِ ta hərfinin sükunu səbəbindən, تَحْقِيقًا həqiqi sükun olması, وَ فِي إِسْتَدَانَ "borc istədi" feilində də idqam olunmur, أَصْلُهُ əsli; إِسْتَدْيَنَ şəklindədir, تَقْدِيرًا təqdirən, وَ لَكِنْ يَجُوزُ lakin caizdir, حَذْفُ تَائِهِ ta hərfinin hazfi, فِي بَعْضِ الْمَوَاضِعِ bəzi yerlərdə, نَحْوُ misal olaraq; إِسْطَاعَ "bacardı" və muzariyi يَسْطِيعُ kimi, كَمَا مَرَّ daha öncə keçdiyi kimi (أَحْسَسْتُ 'yu أَحَسْتُ kimi ظَلِلْتُ 'yu ظِلْتُ kimi etdiyimiz kimi), وَ إِذَا قُلْتَ əgər desən; أَسْطَاعَ şəklində, بِفَتْحِ الْهَمْزَةِ həmzənin fətası ilə, يَكُونُ السِّينُ زَائِدًا sin hərfi əlavə olur, كَالْهَاءِ he hərfi kimi; فِي أَهْرَاقَ ehraka feilində, əsli أَرَاقَ olub əlavə هَ hərfi gəlmişdir.

Mətnin Ümumi Mənası: إِسْتَطْعَمَ feilində te hərfi ta hərfinə çevrilib idqam olunmur. Çünki ta hərfinin sükunu həqiqidir. Eyni şəkildə إِسْتَدَانَ feilində də te hərfi dal hərfinə çevrilib idqam olunmur, çünki bu feil təqdirən əsli إِسْتَدْيَنَ olub dal hərfi sakindir. Lakin bəzi yerlərdə te hərfinin hazfi caizdir, misal olaraq məzi halı إِسْطَاعَ və muzari halı يَسْطِيعُ olan feil göstərilə bilər. Daha öncə مَسِسْتُ sözünü مِسْتُ kimi etdiyimiz kimidir.

Əgər إِسْطَاعَ feilinin həmzəsini fətə ilə أَسْطَاعَ oxusan, o halda həmzədən sonra gələn sin hərfi əlavədir və feilin əsli أَطَاعَ şəklindədir. Tıpkı أَرَاقَ olan feilə gələn əlavə هَ ilə feilin أَهْرَاقَ olduğu kimi.

إِسْطَاعَ feilin əsli إِسْتَطَاعَ və onun da əsli إِسْتَطَوْعَ şəklindədir.