İtteade إتعد Feli

وَ نَحْوُ؛ إِتَّعَدَ, belə ki, vav hərfi tə hərfinə çevrilmişdir. Çünki əgər vav tə hərfinə çevrilməsəydi, əvvəlindəki hərfin kəsrəli olmasına görə ya hərfinə çevrilərdi. Bu halda fiil bir dəfə ya ilə, məsələn إِيتَعَدَ, bir dəfə vav ilə, məsələn يَوْتَعِدُ olar. Yaxud kəsrələr ard-arda gələr.

وَ نَحْوُ؛ إِتَّعَدَ və "itteade" (söz verdi) fiili də iftiâl babında idqamlı fiillərdən biridir. فَجُعِلَ الْوَاوُ تَاءً və aslı olan إِوْتَعَدَ fiilindəki vav (bəzən ya) tə hərfinə çevrilmişdir və fiil إِتْتَعَدَ və idqamla إِتَّعَدَ olmuşdur. لِأَنَّهُ إِنْ لَمْ يُجْعَلْ تَاءً əgər bu vav tə hərfinə çevrilməsəydi, تَصِيرُ يَاءً ya hərfinə çevrilərdi, لِكَسْرَةِ مَا قَبْلَهَا yəni əvvəlindəki həmzə kəsrəli olduğu üçün. فَيَلْزَمُ حِينَئِذٍ bu halda bəzən fiil ya ilə, məsələn إِيتَعَدَ, və bəzən vav ilə, məsələn يَوْتَعِدُ olar. أَوْ يَلْزَمُ تَوَالِي الْكَسَرَاتِ və ya vav tə hərfinə çevrilməzsə, ard-arda kəsrələr gələr.

Mətnin Ümumi Mənası: إِتَّعَدَ fiilinin əsli إِوْتَعَدَ şəklindədir. Buradakı vav hərfi tə hərfinə çevrilmişdir və fiilimiz إِتْتَعَدَ və idqamla إِتَّعَدَ olmuşdur. Əgər vav tə hərfinə çevrilməsəydi, əvvəlindəki hərfin kəsrəli olmasına görə ya hərfinə çevrilərdi. Buna görə bu fiil məzi halda ya ilə إِيتَعَدَ və muzari halda vav ilə يَوْتَعِدُ şəklində olmalı idi. إِوْتَعَدَ halında vav hərfinin tə hərfinə çevrilməsinin səbəblərindən biri də ya ilə إِيتَعَدَ şəklində olarsa, kəsrələr ard-arda gələr. Bu səbəbdən إِوْتَعَدَ və يَوْتَعِدُ fiillərində vav hərfi tə hərfinə çevrilir və məzi və muzari fiillərimiz إِتَّعَدَ və يَتَّعِدُ olur.