İsseme'a إسمع Feli

وَ نَحْوُ؛ إِسَّمَعَ, bu kimi; İssəma', bu fiildə idqam caizdir, çünki sin və tə hərfləri məhmus (həms) hərflərdir. Lakin idqam sin hərfini tə hərfinə çevirməklə caiz deyil, çünki sin hərfi səsin uzanmasında daha böyükdür. Eyni zamanda, bəyan etmək də caizdir, çünki zat baxımından eyni cins deyillər.

وَ نَحْوُ؛ İssəma' və isseme'a "eşitdi" fiili də ifti'al babında idqamlı fiillərdən sayılır. يَجُوزُ فِيهِ الْإِدْغَامُ – burada idqam caizdir, لِأَنَّ السِّينَ وَ التَّاءَ – çünki əsli olan İSTƏMƏ' fiilindəki sin və tə hərfləri, مِنَ الْمَهْمُوسِيَّةِ – həms (məhmus) hərflərdir. وَ لاَ يَجُوزُ الْإِدْغَامُ – İSTƏMƏ' fiilində idqam həm də caiz deyil, بِجَعْلِ السِّينِ تَاءً – sin hərfini tə hərfinə çevirməklə, لِعِظَمِ السِّينِ – sin hərfinin böyüklüyünə görə, فِي امْتِدَادِ الصَّوْتِ – səsin uzanmasında, وَ يَجُوزُ الْبَيَانُ – necə ki, İSTƏMƏ' fiilində tə hərfini sinə çevirib sonra idqama salıb İSSƏMƏ' etdiksə, birbaşa İSTƏMƏ' kimi bəyan etmək də caizdir, لِعَدَمِ الْجِنْسِيَّةِ – eyni cins olmadıqları üçün, فِي الذَّاتِ – zatları baxımından.

Mətnin Ümumi Mənası: İSSƏMƏ' fiilinin əsli İSTƏMƏ' şəklindədir. Sin və tə hərfləri həms hərflər olduğuna görə tə hərfinin sinə çevrilməsi caizdir. Bu halda İSTƏMƏ' fiilimiz İSSƏMƏ' olur və idqam ilə İS'SƏMƏ' olur. Bir hərfin həms (məhmus) olması üçün, hərfi tələffüz edərkən səsin də birlikdə axması lazımdır. Həms hərfləri bu ifadədə toplanır: سَتَشْخَثُكَ حَصَفَهْ ifadələrində.

Lakin, səsin uzanması baxımından sin hərfi tə hərfindən daha böyükdür, buna görə sin hərfini tə hərfinə çevirmək və sonra idqam etmək caiz deyil.

İSTƏMƏ' fiilində tə hərfinin sinə çevrilməyib açıq şəkildə bəyan edilməsi də caizdir. Çünki sin və tə hərfləri zatları baxımından eyni cins deyillər.