i. Məzdar hərfləri

اَلْحَرْفَانِ الْمَصْدَرِيَّانِ

أَنْ və مَا, belə deyildiyi kimi; أَعْجَبَنِي أَنْ خَرَجَ زَيْدٌ və أُرِيدُ أَنْ تَخْرُجَ, yəni خُرُوجُهُ və خُرُوجَكَ. وَ ما; Allah-taalanın sözündə olduğu kimi; وَ ضَاقَتْ عَلَيْكُمْ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ Tövbə 25, yəni بِرُحْبِهَا

أَنْ en və مَا mâ hərfləridir, belə deyildiyi kimi; أَعْجَبَنِي أَنْ خَرَجَ زَيْدٌ “Zeydin çıxışı məni təəccübləndirdi” və أُرِيدُ أَنْ تَخْرُجَ “Çıxmağını istəyirəm” kimi, yəni; خُرُوجُهُ “Onun çıxışı” və خُرُوجَكَ “Sənin çıxışın” kimi en-i masdariyye özündən sonrakı sözlə birlikdə məstər təvilindədir, qarşılığı isə خُرُوجُهُ və خُرُوجَكَ kimidir. وَ ما; mâ isə; Allah-taalanın kəlamında olduğu kimi; وَ ضَاقَتْ عَلَيْكُمْ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ “Yer üzü bütün genişliyinə baxmayaraq sizə dar gəldi” Tövbə 25, yəni مَا رُحْبَتْ sözünün məstərə təvili; بِرُحْبِهَا “Genişliyi ilə” şəklindədir. رَحْبٌ və ya رُحْبٌ genişlik mənasındadır.

İki Məstər Hərfi

İki məstər hərfi en və mâ-dır. Enin misalları;

أَعْجَبَنِي أَنْ خَرَجَ زَيْدٌ

“Zeydin çıxışı məni təəccübləndirdi” və,

أُرِيدُ أَنْ تَخْرُجَ

“Çıxmağını istəyirəm” kimi, yəni; خُرُوجُهُ “Onun çıxışı” və خُرُوجَكَ “Sənin çıxışın” kimi en-i masdariyye özündən sonrakı sözlə birlikdə məstər təvilindədir, qarşılığı isə خُرُوجُهُ və خُرُوجَكَ kimidir.

Mâ-nın misalı isə ayədə olduğu kimidir;

وَ ضَاقَتْ عَلَيْكُمْ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ

“Yer üzü bütün genişliyinə baxmayaraq sizə dar gəldi” yəni مَا رَحُبَتْ sözünün məstərə təvili; بِرُحْبِهَا “Genişliyi ilə” şəklindədir. رَحْبٌ və ya رُحْبٌ genişlik mənasındadır.