h. Sıla hərfləri

حُرُوفُ الصِّلَةِ

إِنْ, فِي; مَا إِنْ رَأَيْتُ زَيْدًا. وَ أَنْ, فِي; فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ Yusuf ٩٦, لَمَّا أَنْ جَاءَنِي. وَ مَا, فِي; حَيْثُمَا وَ فِي; مَهْمَا وَ أَيْنَمَا وَ فِي; فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ آل عمران ١٥٩. وَ لاَ, فِي; لِئَلاَّ يَعْلَمَ الحديد ٢٩. وَ مِنْ, فِي; مَا جَاءَنِي مِنْ أَحَدٍ. وَ الْبَاءُ, فِي; مَا زَيْدٌ بِقَائِمٍ

إِنْ in, فِي buradaki; مَا إِنْ رَأَيْتُ زَيْدًا “Zeydi qətiyyən görmədim” və وَ أَنْ en, فِي buradaki; فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ “Müjdəçi gəldikdə..” Yusuf 96, لَمَّا أَنْ جَاءَنِي “Hələ mənə gəlməyib”, وَ مَا və mâ; فِي buradaki; حَيْثُمَا haysuma “Harada olsa” və فِي buradaki; مَهْمَا “Nə olsa” və أَيْنَمَا “Harada olsa” kimi ifadələrdə mâ artıqdır, كَيْفَمَا “Necə olsa” kimi, فِي bu tərkibdə də mâ artıqdır; فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ “Allahdan bir rəhmət səbəbindən..” Âl İmran 159, وَ لاَ və lâ; فِي buradaki; لِئَلاَّ يَعْلَمَ “Bilsin deyə” Hadid 29, təqdiri لِأَنْ يَعْلَمَ kimidir, lâ artıqdır, وَ مِنْ və min; فِي buradaki; مَا جَاءَنِي مِنْ أَحَدٍ “Mənə heç kim gəlməyib” tərkibində min artıqdır, təqdiri; مَا جَاءَنِي أَحَدٌ kimidir. وَ الْبَاءُ və ba cər hərfi; فِي buradaki; مَا زَيْدٌ بِقَائِمٍ “Zeyd ayaqda deyil” tərkibindəki ba cər hərfi artıqdır, təqdiri; مَا زَيْدٌ قَائِمٌ kimidir.

Sıla (Artıq) Hərflər

İn hərfi inkarı təsdiqləyir, misalı:

مَا إِنْ رَأَيْتُ زَيْدًا

“Zeydi qətiyyən görmədim” kimi.

En hərfi lemma-dan sonra artıq olaraq gəlir, misalı:

فَلَمَّا أَنْ جَاءَ الْبَشِيرُ

“Müjdeci gəldikdə..” və,

لَمَّا أَنْ جَاءَنِي

“Hələ mənə gəlməyib” kimi.

Mâ, حَيْثُمَا və مَهْمَا və أَيْنَمَا və كَيْفَمَا kimi ifadələrdə zaiddir, misalı;

فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللهِ

“Allahdan bir rəhmət səbəbilə..” ifadəsində مَا zaiddir, فَبِرَحْمَةٍ də deyilə bilər.

Lâ hərfi bu ayədə olduğu kimi zaiddir;

لِئَلاَّ يَعْلَمَ

“Bilsin deyə” Hədid 29, təqdiri لِأَنْ يَعْلَمَ kimidir, lâ zaiddir. لِئَلاَّ ifadəsi لِ və أَنْ və لاَ ‘dan ibarətdir.

Bu misaldakı min hərfi zaiddir;

مَا جَاءَنِي مِنْ أَحَدٍ

“Mənə bir adam gəlməyib” ifadəsində min zaiddir, təqdiri; مَا جَاءَنِي أَحَدٌ kimidir.

Bu misaldakı ba hərfi zaiddir;

مَا زَيْدٌ بِقَائِمٍ

“Zeyd ayaqda deyil” ifadəsindəki ba hərfi zaiddir, təqdiri; مَا زَيْدٌ قَائِمٌ kimidir.