a. İzafət hərfləri

حُرُوفُ الْإِضَافَةِ

وَ هِيَ الْجَارَّةُ لِلْأَسْمَاءِ؛ فَمِنْ لِلْإِبْتِدَاءِ وَ إِلَى وَ حَتَّى لِلْإِنْتِهَاءِ وَ فِي لِلْوِعَاءِ وَ الْبَاءُ لِلْإِلْصَاقِ وَ اللَّامُ لِلْإِخْتِصَاصِ وَ رُبَّ لِلتَّقْلِيلِ وَ تَخْتَصُّ بِالنَّكِرَاتِ وَ وَاوُ الْقَسَمِ وَ بَاؤُهُ وَ تَاؤُهُ وَ عَلَى لِلْإِسْتِعْلاَءِ وَ عَنْ لِلْمُجَاوَزَةِ وَ الْكَافُ لِلتَّشْبِيهِ وَ مُذْ وَ مُنْذُ لِلْإِبْتِدَاءِ فِي الزَّمَانِ وَ حَاشَا وَ خَلَا وَ عَدَا لِلْإِسْتِثْنَاءِ

وَ هِيَ الْجَارَّةُ bu izafət hərfləri cərredici hərflərdir, cərr də deyilir, cərr etdiyi ismə də məcrur deyilir, لِلْأَسْمَاءِ bu izafət və ya digər adı ilə cərredici hərflər isimlər üçün istifadə olunur, فَ o hərflərdəndir; مِنْ “-dən, -dan” min hərfi cərr; لِلْإِبْتِدَاءِ başlanğıc üçündür, وَ إِلَى وَ حَتَّى ilə və hətta hərfi cərrləri; لِلْإِنْتِهَاءِ intihə, yəni bir hərəkətin sona çatmasını ifadə etmək üçündür, وَ فِي və fi hərfi cərr; لِلْوِعَاءِ zərf üçündür, yəni ismə -də, -da mənası verərək zaman və ya məkan daxilində olunduğunu bildirir, qısaca harada sualına فِي الْبَيْتِ “evdə” kimi cavab verilməsini təmin edir, musannif burada bəhs etdiyi hərfi cərrləri çox qısa şəkildə izah etmişdir. Ətraflı məlumatı tətbiqimizdəki bir çox nahiv dərslərində tapa bilərsiniz. Əvvəlcə Nahiv biliyi, sonra izhar və sonra qədim ərəb dili bölməsindəki nahiv dərslərindən ətraflı öyrənə bilərsiniz. İnşallah əlavə edəcəyimiz muğni mətn və şərhi olan şərh ul-muğni kitabında da ətraflı məlumat verəcəyik. وَ الْبَاءُ لِلْإِلْصَاقِ ba hərfi cərr ilsak, yəni birləşdirmək mənası vermək üçündür, وَ اللَّامُ لِلْإِخْتِصَاصِ lam, yəni “li” hərfi cərr bir şeyi bir şeyə aid etmək üçündür, məsələn, اَلْمَالُ لِزَيْدٍ “Mal Zeydindir” kimi. وَ رُبَّ لِلتَّقْلِيلِ rubbe təqlil, yəni azlıq ifadə etmək üçündür, تَخْتَصُّ بِالنَّكِرَات nekire isimlərə məxsusdur, وَ وَاوُ الْقَسَمِ kasəm, yəni and vavı, بَاؤُهُ وَ تَاؤُهُ və ta və ba hərfi cərrləri də and üçündür, وَ عَلَى لِلْإِسْتِعْلاَءِ ala hərfi cərr isti’la, yəni bir şeyin üzərində olmağı bildirir, وَ عَنْ لِلْمُجَاوَزَةِ ‘an hərfi cərr mücavəzət, yəni ayrılma bildirir, وَ الْكَافُ لِلتَّشْبِيهِ kef hərfi cərr təşbih, yəni bənzətmə üçündür, وَ مُذْ وَ مُنْذُ və muz və munzu hərfi cərrləri, yəni ingiliscədəki since və for sözləri kimidir, لِلْإِبْتِدَاءِ فِي الزَّمَانِ keçmiş zamanda başlanğıcı bildirir, yəni bu zamandan bəri kimi. وَ حَاشَا وَ خَلَا وَ عَدَا hərfi cərrləri “xaric” mənası verir və لِلْإِسْتِثْنَاءِ istisna üçündür.

İzafət (Cərr) Hərfləri

Cərr də dediyimiz izafət hərfləri isimlər üçündür. Qarşısına aldığı isimləri cərr edir. Musannif burada 18 hərfi cərri yalnız səthi mənaları ilə vermişdir. Biz ətraflı izahını bir çox dərsdə vermişik.

Hərfi Cərrlər / حُرُوفُ الْجَرِّ

Adı

Funksiyası

Məğzi

بِ	Birləşdirmək	-ilə
مِنْ	Başlanğıc	-dən,-dan
إِلَى	İntihə	-ə doğru
عَنْ	Uzaqlaşma	-dən, -dan
عَلَى	Üstündə olmaq	üzərinə
لِ	Təxsis	üçün
فِي	Zarfiyyət	içində
كَ	Təşbih	kimi
حَتَّى	Qayə	-ə qədər
رُبَّ	Təksir	Necə

وَاوُ	Qəsəm	and
تَاءُ	Qəsəm	and
حَاشَا	Müstəsna	xaric
مُذْ	İbtida	-dən bəri
مُنْذُ	İbtida	-dən bəri
خَلاَ	Müstəsna	xaric
عَدَا	Müstəsna	xaric
لَوْلاَ	İmtinai	olmasaydı
كَيْمَهْ	Təlil	nə üçün
لَعَلَّ	Tərəcci	ümid edilir ki