4. Məbni İsim

اَلْمَبْنِيُّ

O, axırı səkinə olan və hərəkəsi amil ilə olmayan isimdir. Məsələn: كَمْ "neçə", أَيْنَ "harada", حَيْثُ "harada olursa olsun", أَمْسِ "dünən", هَؤُلاَءِ "bunlar" kimi sözlərdir. Onun səkinəsi "vəqf" adlanır, hərəkəsi isə fətəh, dammə və kəsrə olur. Bu sözlərin məbni olmasının səbəbi onların qeyri-mütəməkkindir, yəni yer tutucu olmamasıdır.

O, axırı səkinə olan və hərəkəsi amil ilə olmayan isimdir. Məsələn: كَمْ "neçə", أَيْنَ "harada", حَيْثُ "harada olursa olsun", أَمْسِ "dünən", هَؤُلاَءِ "bunlar" kimi sözlərdir. Məbni ismin səkinəsi vəqf halında, yəni sözə keçid edilmədikdə olur. Məsələn, كَمْ "neçə" sözü vəqf halında səkinə üzərində məbni olur, amma keçid halında كَمِ السَّاعَةُ "Saat neçədir" deyildikdə kəsrə üzərində olur. Deməli, səkinə üzərində məbnilik vəqf halındadır. Hərəkə üzərində məbnilik isə fətəh, dammə və kəsrə üzərində məbnilikdir. Bu sözlərin məbni olmasının səbəbi qeyri-mütəməkkindir, yəni yer tutucu olmamasıdır. Bu o deməkdir ki, زَيْدٌ fail, زَيْدًا meful və زَيْدٍ mecrur sözlərinin hərəkələri onların müxtəlif mövqelərdə yer tutduğunu göstərir, amma كَمْ sözü istər keçiddə, istər vəqfdə, hərəkəsi onu yer tutucu etməz.

Məbni İsim

Axırı səkinə və amil olmadan hərəkə ilə olan isimlərdir. Məsələn: كَمْ "neçə", أَيْنَ "harada", حَيْثُ "harada olursa olsun", أَمْسِ "dünən", هَؤُلاَءِ "bunlar" kimi səkinə, dammə, fətəh və kəsrə üzərində məbni sözlərdir. Bu sözlərin səkinəsi vəqf halında, yəni sözə keçid edilmədikdə olur. Məsələn, كَمْ "neçə" sözü vəqf halında səkinə üzərində məbni olur, amma keçid halında كَمِ السَّاعَةُ "Saat neçədir" deyildikdə kəsrə üzərində olur. Deməli, səkinə üzərində məbnilik vəqf halındadır. Hərəkə üzərində məbnilik isə dammə, fətəh və kəsrə üzərində məbnilikdir. Bu sözlərin məbni olmasının səbəbi qeyri-mütəməkkindir, yəni yer tutucu olmamasıdır. Bu o deməkdir ki, زَيْدٌ fail, زَيْدًا meful və زَيْدٍ mecrur sözlərinin hərəkələri onların müxtəlif mövqelərdə yer tutduğunu göstərir, amma كَمْ sözü istər keçiddə, istər vəqfdə, hərəkəsi onu yer tutucu etməz.