Leyse mənasındakı Mâ və Lâ-nın xəbəri

وَ خَبَرُ مَا وَ لاَ بِمَعْنَى لَيْسَ

وَ هِيَ اللُّغَةُ الْحِجَازِيَّةُ وَ التَّمِيمِيَّةُ رَفْعُهُمَا عَلَى الْإِبْتِدَاءِ، وَ إِذَا تَقَدَّمَ الْخَبَرُ أَوِ انْتَقَضَ النَّفْيُ بِإِلاَّ فَالرَّفْعُ لاَزِمٌ، نَحْوُ؛ مَا مُنْطَلِقٌ زَيْدٌ، وَ مَا زَيْدٌ إِلاَّ مُنْطَلِقٌ

وَ هِيَ və o, yəni leyse mənasındakı mâ və lâ-nın xəbərinin mansub olması, اللُّغَةُ الْحِجَازِيَّةُ Hicaz ləhcəsindədir, və التَّمِيمِيَّةُ Bəni Temimə görə, رَفْعُهُمَا o ikisinin, yəni isim və xəbərinin ref olması, عَلَى الْإِبْتِدَاءِ başlanğıcda, وَ إِذَا تَقَدَّمَ الْخَبَرُ əgər xəbər ismin önünə keçərsə, أَوِ انْتَقَضَ النَّفْيُ və ya nefy pozularsa, yəni mənası dəyişərsə, بِإِلاَّ illa ilə, فَالرَّفْعُ لاَزِمٌ o halda ref vacibdir, نَحْوُ misalı belədir; مَا مُنْطَلِقٌ زَيْدٌ “Zeyd gedici deyil” və مَا زَيْدٌ إِلاَّ مُنْطَلِقٌ “Zeyd ancaq gedicidir” kimi.

Leyse Mənasındakı Mâ və Lâ-nın Xəbəri

Leyse mənasındakı mâ və lâ-nın xəbəri mansub, ismi isə merfudur, bu hal Hicazlılara görədir. Amma Bəni Temim qəbiləsinə görə ibtidada o ikisi ref olunur. Əgər xəbər qabağa keçərsə və ya nefy illa ilə pozularsa, o halda xəbər merfu olur, misalları;

Temimə görə;

مَا مُنْطَلِقٌ زَيْدٌ

“Zeyd gedici deyil” və,

مَا زَيْدٌ إِلاَّ مُنْطَلِقٌ

“Zeyd ancaq gedicidir” kimi.

Hicaza görə;

مَا زَيْدٌ مُنْطَلِقًا

“Zeyd gedici deyil” kimi.