Hərf və Fəllərin Bölmələri

اَلْحَرْفُ وَ أَقْسَامُ الْأَفْعَالِ

Hərf və Fəillərin Bölmələri

١٢ - سِوَاهُمَا الْحَرْفُ كَهَلْ وَ فِي وَ لَمْ

İkisi istisna olmaqla hərfdir, həl, fi, ləm kimi

فِعْلٌ مُضَارِعٌ يَلِي لَمْ كَيَشَمْ

Muzari feyl ləm yaşəm kimi gəlir

١٣ - وَ مَاضِيَ الْأَفْعَالِ بِالتَّا مِزْ وَ سِمْ

Feyllərin məzisini tə ilə ayır və nişanla

بِالنُّونِ فِعْلَ الْأَمْرِ إِنْ أَمْرٌ فُهِمْ

Nun tə’kid ilə, əgər o sözdən əmr mənası başa düşülürsə

١٤ - وَ الْأَمْرُ إِنْ لَمْ يَكُ لِلنُّونِ مَحَلْ

Əgər əmr feyli nun ilə mahali olmazsa

فِيهِ هُوَ اسْمٌ نَحْوُ صَهْ وَ حَيَّهَلْ

O isimdir, sah və hayyəhəl kimi

İsim və feyldən başqa hərfə gəldikdə, əgər isim və feyl nişanlarını tətbiq edə bilmirsənsə, o hərfdir. Həl, fi və ləm kimi. Muzari feyl isə ləm yaşəm kimi gəlir, yəni ləm edatı ardınca gəlir. Feyllərin məzisini isə tə ilə ayır və əgər əmr mənası başa düşülürsə o zaman nun ilə nişanla. Əgər əmr feyli mahali baxımından nunu qəbul etmirsə, o zaman o isim feyldir, sah "sus" və hayyəhəl "haydi" kimi.

سِوَاهُمَا o ikisinin, yəni isim və feyldən başqa qalan, الْحَرْفُ hərfdir, كَهَلْ həl kimi, وَ فِي və fi, وَ لَمْ və ləm kimi, فِعْلٌ مُضَارِعٌ muzari feyl, يَلِي gəlir, لَمْ edatı ardınca, لَمْ يَشُمْ kimi, وَ مَاضِيَ الْأَفْعَالِ və feyllərin məzisini, بِالتَّا tə ilə, مِزْ ayır, وَ سِمْ və nişanla, damgala, بِالنُّونِ nun ilə, فِعْلَ الْأَمْرِ əmr feylini, إِنْ أَمْرٌ فُهِمْ əmr başa düşülürsə. وَ الْأَمْرُ və əmr, إِنْ لَمْ يَكُ olmazsa, لِلنُّونِ nun ilə, مَحَلْ mahali, فِيهِ onda, o feyldə, هُوَ اسْمٌ isimdir, yəni isim feyldir, نَحْوُ misalları belədir; صَهْ “sus” və حَيَّهَلْ “haydi” kimi.