6. Müşebbehe Sıfatı

الصِّفَةُ الْمُشَبَّهَةُ

وَ الصِّفَةُ الْمُشَبَّهَةُ بِاسْمِ الْفَاعِلِ الْمُتَعَدِّي لِوَاحِدٍ؛ وَ هِيَ الصِّفَةُ الْمَصُوغَةُ لِغَيْرِ تَفْضِيلٍ لِإِفَادَةِ الثُّبُوتِ، كَحَسَنٍ وَ ظَرِيفٍ وَ طَاهِرٍ وَ ضَامِرٍ. وَ لاَ يَتَقَدَّمُهَا مَعْمُولُهَا، وَ لاَ يَكُونُ أَجْنَبِيًّا وَ يُرْفَعُ عَلَى الْفَاعِلِيَّةِ أَوِ الْإِبْدَالِ وَ يُنْصَبُ عَلَى التَّمْيِيزِ أَوِ التَّشْبِيهِ بِالْمَفْعُولِ بِهِ، وَ الثَّانِي يَتَعَيَّنُ فِي الْمَعْرِفَةِ وَ يُخْفَضُ بِالْإِضَافَةِ

وَ الصِّفَةُ الْمُشَبَّهَةُ və sıfət-i müşəbbəhə, yəni bənzədilmiş sifət, بِاسْمِ الْفَاعِلِ ism-i fail ilə, yəni fail olan isimlə, الْمُتَعَدِّي لِوَاحِدٍ bir məf'ula mütaddi olan, وَ هِيَ الصِّفَةُ və elə sifət ki, الْمَصُوغَةُ şəkil verilmiş, لِغَيْرِ تَفْضِيلٍ təfdil olmadan, لِإِفَادَةِ الثُّبُوتِ sübut ifadə etmək üçün, ـكَ misal olaraq; حَسَنٌ “Gözəl”, ظَرِيفٌ “Zərif”, طَاهِرٌ “Təmiz”, ضَامِرٌ “İncə” kimi, وَ لاَ يَتَقَدَّمُهَا sıfət-i müşəbbəhənin mamulu onun önünə keçə bilməz, مَعْمُولُهَا mamulu olan sözə qarşı, وَ لاَ يَكُونُ أَجْنَبِيًّا və sıfət-i müşəbbəhənin mamulu yad bir söz də ola bilməz, وَ يُرْفَعُ sıfət-i müşəbbəhənin mamulu fail və ya bədəl olduğu zaman raf olunur, وَ يُنْصَبُ təmyiz və ya məf'ul bihə bənzədilərək nəsb olunur. İkinci deyilən, yəni məf'ul bihə bənzədilərək nəsb olunması, marifədə olur və sıfət-i müşəbbəhənin mamulu izafət ilə cər olunur.

Sıfət-ul-Müşəbbəhə

Bir məf'ula mütaddi olan fail bir ismə bənzədilmiş, sübut ifadə etmək üçün təfdil olmadan şəkil verilmiş sifətdir, misalları:

حَسَنٌ

“Gözəl”

ظَرِيفٌ

“Zərif”

طَاهِرٌ

“Təmiz”

ضَامِرٌ

“İncə” kimi.

Sıfət-i müşəbbəhənin mamulu onun önünə keçə bilməz və yad bir söz də ola bilməz. Sıfət-i müşəbbəhənin mamulu fail və ya bədəl olmaq üzrə raf olunur, təmyiz və ya məf'ul bihə bənzədilərək nəsb olunur. İkinci deyilən, yəni məf'ul bihə bənzədilərək nəsb olunması marifədə olur və sıfət-i müşəbbəhənin mamulu izafət ilə cər olunur.