Mənəvi amillər

وَ الْمَعْنَوِيَّةُ مِنْهَا عَدَدَانِ، اَلْعَامِلُ فِي الْمُبْتَدَإِ وَ الْخَبَرِ، وَ هُوَ كَوْنُهُ مُبْتَدَأً وَ خَبَرًا، نَحْوُ؛ زَيْدٌ مُنْطَلِقٌ. وَ الْعَامِلُ فِي الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ، وَ هُوَ وُقُوعُهُ مَوْقِعَ الْاِسْمَ، نَحْوُ؛ زَيْدٌ يَضْرِبُ وَ يَضْرِبُ زَيْدٌ، فِي مَوْقِعِ زَيْدٌ ضَارِبٌ

وَ الْمَعْنَوِيَّةُ مِنْهَا və amillərin ikinci hissəsi olan mənəvi amillərə gəldikdə, عَدَدَانِ ikidir, اَلْعَامِلُ فِي الْمُبْتَدَإِ وَ الْخَبَرِ mübtəda və xəbəri rəf edən mənəvi amil, وَ هُوَ كَوْنُهُ həmin sözün olmasıdır, مُبْتَدَأً وَ خَبَرًا mübtəda və xəbər, نَحْوُ misalı belədir; زَيْدٌ مُنْطَلِقٌ "Zeyd gedicidir" kimi. وَ الْعَامِلُ və amil, yəni mənəvi amil, فِي الْفِعْلِ الْمُضَارِعِ muzari felində, وَ هُوَ və o amil də, وُقُوعُهُ muzari felin isim yerində olmasıdır, مَوْقِعَ الْاِسْمَ isim yerində, نَحْوُ misalı belədir; زَيْدٌ يَضْرِبُ "Zeyd döyər", və يَضْرِبُ زَيْدٌ "Zeyd döyər", فِي مَوْقِعِ زَيْدٌ ضَارِبٌ bu iki misal زَيْدٌ ضَارِبٌ "Zeyd döyəndir" yerinə keçə bilər.

Mətnin Ümumi Mənası: Amillərin ikinci hissəsi olan mənəvi amillər ikidir. Birincisi mübtəda və xəbərdəki mənəvi amildir, yəni bir mübtəda və xəbər varsa, mənəvi bir amil onları rəf edir, misalı;

زَيْدٌ مُنْطَلِقٌ

"Zeyd gedicidir" kimi. İkincisi isə muzari feli rəf edən mənəvi amildir. Bunun səbəbi, muzari felin isim yerinə keçmək xüsusiyyətinə malik olmasıdır. Misal,

زَيْدٌ يَضْرِبُ

"Zeyd döyər"

يَضْرِبُ زَيْدٌ

"Zeyd döyər" demək,

زَيْدٌ ضَارِبٌ

"Zeyd döyəndir" yerinə keçə bilər. Muzari fel, nəsb və cevazımdan bir edat almazsa, mənəvi bir amil onu həmişə rəf edir.