3-cü Növ | Mâ və Lâ

اَلنَّوْعُ الثَّالِثُ

حَرْفَانِ تَرْفَعَانِ الْاِسْمَ وَ تَنْصِبَانِ الْخَبَرَ وَ هُمَا مَا وَ لاَ اَلْمُشَبَّهَتَانِ بِلَيْسَ. فَمَا لِنَفْيِ الْحَالِ، نَحْوُ؛ مَا زَيْدٌ مُنْطَلِقًا، وَ لاَ لِنَفْيِ الْإِسْتِقْبَالِ، نَحْوُ؛ لاَ رَجُلٌ أَفْضَلَ مِنْكَ

حَرْفَانِ iki hərf, تَرْفَعَانِ الْاِسْمَ ismi ref edirlər, وَ تَنْصِبَانِ الْخَبَرَ xəbəri nasb edirlər, وَ هُمَا və o iki hərf, مَا وَ لاَ mə və la hərfləridir, elə ki اَلْمُشَبَّهَتَانِ o iki hərf leyse edatına bənzədilir, بِلَيْسَ leyse edatına, فَمَا mə hərfi, لِنَفْيِ الْحَالِ halın inkarı üçün, نَحْوُ misalı belədir; مَا زَيْدٌ مُنْطَلِقًا "Zeyd gedici deyil" kimi, وَ لاَ və la hərfi, لِنَفْيِ الْإِسْتِقْبَالِ gələcəyin inkarı üçün, نَحْوُ misalı belədir; لاَ رَجُلٌ أَفْضَلَ مِنْكَ "Səndən daha fəzilətli bir adam yoxdur" kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Səmai amillərin üçüncü növü, ismini ref, xəbərini nasb edən iki hərfdir. O iki hərf əməl baxımından leyse'ye bənzəyən mə və la hərfləridir. Mə hərfi halın inkarı üçün, misalı;

مَا زَيْدٌ مُنْطَلِقًا

"Zeyd gedici deyil" tərkibində مَا mə-i nafiye, inkar hərfi, زَيْدٌ mə-nın ismi, merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammə, مُنْطَلِقًا mə-nın xəbəri, mənsub, nasb əlaməti axırındakı zahir fətə.

La hərfi isə gələcəyin inkarı üçün, misalı;

لاَ رَجُلٌ أَفْضَلَ مِنْكَ

"Səndən daha fəzilətli bir adam yoxdur" tərkibində لاَ la-i nefy, رَجُلٌ la-nın ismi, merfu, ref əlaməti axırındakı zahir dammədir, أَفْضَلَ la-nın xəbəri, mənsub ism-i təfdil, مِنْ hərf-i cerr, كَ mahallen mecrur muttasıl zamir, carr və mecrur أَفْضَلَ sözünə mütəalliqdir.