Müfrəd müzəkkər müxatəb ilə müfrəd müənnəs qayib şəkillərinin eyni olması

وَ سُوِّيَ بَيْنَ الْمُخَاطَبِ وَ الْغَائِبَةِ فِي الْمُسْتَقْبَلِ لِإِسْتِوَائِهِمَا فِي الْمَاضِي، نَحْوُ؛ نَصَرَتْ وَ نَصَرْتَ. وَ لَكِنْ لاَ تُسَكَّنُ فِي غَائِبَةِ الْمُسْتَقْبَلِ لِضَرُورَةِ الْإِبْتِدَاءِ. وَ لاَ تُضَمُّ حَتَّى لاَ يَلْتَبِسَ بِالْمَجْهُولِ فِي؛ تَمْدَحُ وَ لاَ تُكْسَرُ حَتَّى لاَ يَلْتَبِسَ بِلُغَةٍ تِعْلَمُ، فَإِنْ قِيلَ؛ يَلْزَمُ الْإِلْتِبَاسُ أَيْضًا بِالْفَتْحَةِ، قُلْنَا؛ إِنَّ فِي الْفَتْحَةِ مُوَافَقَةً بَيْنَهَا وَ بَيْنَ أَخَوَاتِهَا مَعَ خِفَّةِ الْفَتْحَةِ

Və bərabərləşdirildi, eyni edildi, بَيْنَ الْمُخَاطَبِ وَ الْغَائِبَةِ muhatab və qayıb sigası arasında, فِي الْمُسْتَقْبَلِ muzari felində, لِإِسْتِوَائِهِمَا onların bərabər olması üçün, فِي الْمَاضِي keçmiş felində, نَحْوُ misalı belədir; نَصَرَتْ və نَصَرْتَ kimi bütün hərfləri bərabərdir, وَ لَكِنْ lakin, لاَ تُسَكَّنُ te hərfi sakin edilmədi, فِي غَائِبَةِ الْمُسْتَقْبَلِ muzari qayıb sigasında, لِضَرُورَةِ الْإِبْتِدَاءِ başlanğıc zərurəti olduğu üçün, وَ لاَ تُضَمُّ və dammələnmədi, حَتَّى لاَ يَلْتَبِسَ qarışmasın deyə, بِالْمَجْهُولِ məchul ilə, فِي bu felində, تَمْدَحُ məchulu تُمْدَحُ şəklindədir, وَ لاَ تُكْسَرُ o te hərfi kəsrə ilə oxunmadı, حَتَّى لاَ يَلْتَبِسَ qarışmasın deyə, بِلُغَةٍ lüğətləri ilə, تِعْلَمُ deyə oxuyanların, فَإِنْ قِيلَ əgər deyilərsə; يَلْزَمُ الْإِلْتِبَاسُ qarışıq olur, أَيْضًا eyni şəkildə, بِالْفَتْحَةِ fətah ilə, قُلْنَا o halda deyirik, إِنَّ فِي الْفَتْحَةِ şübhəsiz ki fətah, مُوَافَقَةً uyğundur, بَيْنَهَا وَ بَيْنَ أَخَوَاتِهَا fətah və onun bənzərləri arasında, مَعَ خِفَّةِ الْفَتْحَةِ fətahın yüngül olması ilə

Mətnin Ümumi Mənası: Muzari fellərdə müfrəd muhatab ilə müfrəd müənnəs sigaları bərabər edildi, تَضْرِبُ "sən vurursan (mz) və ya o vurdu (ms)" kimi. Çünki keçmiş formalarında da نَصَرْتَ və نَصَرَتْ şəklində bütün hərfləri bərabərdir. Sakin hərflə başlamaq mümkün olmadığından تَضْرِبُ kimi həm muhatab, həm də qayıbə işarə edən fellərdə muzariat hərfi sakin edilməmişdir. Bununla yanaşı تَمْدُحُ "sən tərifləyirsən (mz) və o təriflədi (ms)" kimi fellərdə də muzariat hərfi olan te dammələnməmişdir. Bunun səbəbi məchul ilə qarışmamasıdır, məchulu تُمْدَحُ olaraq gəlir. Yenə bu te hərfi, muzariat hərfini kəsrə ilə oxuyan tayfalardakı ilə qarışmasın deyə kəsrə ilə oxumaq da caiz deyil, kəsrə ilə oxuyan tayfalar تَعْلَمُ felini تِعْلَمُ kimi oxuyur. Buraya qədər تَضْرِبُ kimi həm muhatab, həm də qayıbə işarə edən fellərdə muzariat hərfi olan te hərfini sakin etmək, dammələmək və kəsrə ilə oxumaq uyğun olmadı. Qalır fətah və əgər deyilərsə ki, bu fətah da eyni şəkildə (yuxarıdakılar kimi) bir qarışmaya səbəb olarsa nə olar? Biz də deyirik ki, fətahın digər qardaşları olan hərəkələrlə müqayisədə daha yüngül olduğunu və bu səbəbdən تْضْرِبُ və ya تُضْرِبُ və ya تِضْرِبُ deyil də تَضْرِبُ oxumağın uyğun olduğunu bildiririk.