Zamir növləri 2

Sonra bax merfu muttasıl zamirə və o, ağıl baxımından on səkkiz cəhətə malikdir: altısı qayıb və qayıbə üçün, altısı müxatab və müxatabə üçün, altısı isə hikayət üçün. Qayıb və qayıbədə cəmi beş zamirə kifayət edilir, çünki təsniyə (ikilik) az istifadə olunur, eyni hal müxatab və müxatabədə də var. Hikayətdə isə iki ifadə istifadə olunur, çünki mütəkkəllim (danışan) əksər hallarda görünür və ya səsindən onun kişi və ya qadın olduğu bilinir. Beləliklə, sənə on iki növ zamir qalır. Əgər bu bölmələrdən biri on iki növ olsa, hər biri də belə olur və beşi on iki ilə vurduqda, altmış növ zamir əldə edilir.

Sonra bax, merfu muttasıl zamirə. Merfu muttasıl zamir ağıl baxımından bölündükdə, on səkkiz cəhətə malik olur. Bunlardan altısı qayıb və qayıbə üçün, altısı müxatab və müxatabə üçün, altısı isə hikayət, yəni nəfs-i mütəkkəllim üçün. (Nəfs-i mütəkkəllimə hikayət deyilməsinin səbəbi, mütəkkəllimin, yəni danışanın öz halından bəzi şeyləri hikayət etməsidir). Təsniyələr az istifadə olunduğuna görə, qayıb və qayıbələr birləşdirilərək cəmi beş zamirə kifayət edilir. Müxatab və müxatabələrdə də belədir. (Yəni qayıb üçün "huma" zamiri həm qayıb, həm də qayıbə üçün ortaqdır. "Entuma" zamiri isə müxatab və müxatabə üçün eynidir). Mütəkkəllimdə isə نَصَرْتُ və نَصَرْنَا kimi iki ifadə istifadə olunur. Çünki mütəkkəllim əksər hallarda görünür və danışanın kişi və ya qadın olduğu səsindən bilinir. Buna görə də geriyə on iki zamir qalır. Bu bölmələrdən hər biri, yəni burada 12 merfu muttasıl zamir var dedik. Eyni şəkildə merfu munfasıl, mansub muttasıl və mansub munfasıl, mecrur muttasıl və mecrur munfasıl zamirlər də hər biri 12 ədəddir. Bu səbəbdən bu 12 fərqli zamiri 5 zamir növü ilə vurduqda, sənin üçün altmış cür zamir olur.

Mətnin Ümumi Mənası: Sonra merfu muttasıl zamirə bax. Merfu muttasıl zamir ağıl baxımından bölündükdə, 18 cəhətə malik olur. Bunlardan altısı qayıb və qayıbə, altısı müxatab və müxatabə, altısı isə hikayət, yəni nəfs-i mütəkkəllim üçün. (Nəfs-i mütəkkəllimə hikayət deyilməsinin səbəbi, mütəkkəllimin, yəni danışanın öz halından bəzi şeyləri hikayət etməsidir). Təsniyələr az istifadə olunduğuna görə, qayıb və qayıbələr birləşdirilərək cəmi beş zamirə kifayət edilir. Müxatab və müxatabələrdə də belədir. (Yəni qayıb üçün "huma" zamiri həm qayıb, həm də qayıbə üçün ortaqdır. "Entuma" zamiri isə müxatab və müxatabə üçün eynidir). Mütəkkəllimdə isə نَصَرْتُ və نَصَرْنَا kimi iki ifadə istifadə olunur. Çünki mütəkkəllim əksər hallarda görünür və danışanın kişi və ya qadın olduğu səsindən bilinir. Buna görə də geriyə on iki zamir qalır. Bu bölmələrdən hər biri, yəni burada 12 merfu muttasıl zamir var dedik. Eyni şəkildə merfu munfasıl, mansub muttasıl və mansub munfasıl, mecrur muttasıl və mecrur munfasıl zamirlər də hər biri 12 ədəddir. Bu səbəbdən bu 12 fərqli zamiri 5 zamir növü ilə vurduqda, sənin üçün altmış cür zamir olur.