Məstərdən törəyən bablar | 3

اَلْأَفْعَالُ الَّتِي تُشْتَقُّ مِنَ الْمَصْدَرِ خَمْسَةٌ وَ ثَلاَثُونَ بَابًا

اَلْأَفْعَالُ fiiller, الَّتِي o fiiller ki, تُشْتَقُّ müştak oluyor, مِنَ الْمَصْدَرِ masdardan, خَمْسَةٌ وَ ثَلاَثُونَ otuz beş, بَابًا bab olarak,

Metnin Toplu Manası: Masdardan müştak olan (türeyen) bablar 35 tanedir. Tüm bablar aşağıda verilmiştir. Sülasi mücerrede eklenen 7. ve 8. bablar farklı lehçelere göre şazz olarak gelmiştir. Musannıf bilgi amaçlı eklemiştir. 

Sülasi Mücerred Bablar 6 Tanedir
Sıra	Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun
1	فَعَلَ نَصَرَ	يَفْعُلُ يَنْصُرُ
2	فَعَلَ ضَرَبَ	يَفْعِلُ يَضْرِبُ
3	فَعَلَ فَتَحَ	يَفْعَلُ يَفْتَحُ
4	فَعِلَ عَلِمَ	يَفْعَلُ يَعْلَمُ
5	فَعُلَ حَسُنَ	يَفْعُلُ يَحْسُنُ
6	فَعِلَ حَسِبَ	يَفْعِلُ يَحْسِبُ
7	فَعُلَ فَعُلَ	يَفْعَلُ يَفْعَلُ
8	فَعِلَ فَضِلَ	يَفْعُلُ يَفْضُلُ

Sülasi Mezid Bablar 12 Tanedir
Sülasi Mücerrede 1 Harf Ziyade edilmesiyle 3 tane / 3+1
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
أَفْعَلَ أَكْرَمَ	يُفْعِلُ يُكْرِمُ	إِفْعَالاً إِكْرَامًا
فَعَّلَ فَرَّحَ	يُفَعِّلُ يُفَرِّحُ	تَفْعِيلاً تَفْرِيحًا
فَاعَلَ قَاتَلَ	يُفَاعِلُ يُقَاتِلُ	مُفَاعَلَةً مُقَاتَلَةً
Sülasi Mücerrede 2 Harf Ziyade edilmesiyle 5 tane / 3+2
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
إِنْفَعَلَ إِنْكَسَرَ	يَنْفَعِلُ يَنْكَسِرُ	اِنْفِعَالاً اِنْكِسَارًا
إِفْتَعَلَ إِجْتَمَعَ	يَفْتَعِلُ يَجْتَمِعُ	اِفْتِعَالاً اِجْتِمَاعًا
إِفْعَلَّ إِحْمَرَّ	يَفْعَلُّ يَحْمَرُّ	اِفْعِلاَلاً اِحْمِرَارًا
تَفَعَّلَ تَكَلَّمَ	يَتَفَعَّلُ يَتَكَلَّمُ	تَفَعُّلاً تَكَلُّمًا
تَفَاعَلَ تَبَاعَدَ	يَتَفَاعَلُ يَتَبَاعَدُ	تَفَاعُلاً تَبَاعُدًا
Sülasi Mücerrede 3 Harf Ziyade edilmesiyle 4 tane / 3+3
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
إِسْتَفْعَلَ إِسْتَخْرَجَ	يَسْتَفْعِلُ يَسْتَخْرِجُ	اِسْتِفْعَالاً اِسْتِخْرَاجُا
إِفْعَوْعَلَ إِعْشَوْشَبَ	يَفْعَوْعِلُ يَعْشَوْشِبُ	اِفْعِيعَالاً اِعْشِيشَابًا
إِفْعَوَّلَ إِجْلَوَّزَ	يَفْعَوِّلُ يَجْلَوِّذُ	اِفْعِوَّالاً اِجْلِوّاذًا
إِفْعَالَّ إِحْمَارَّ	يَفْعَالُّ يَحْمَارُّ	اِفْعِيلاَلاُ اِحْمِيرَارًا

 

Rübai Mücerred 1 Tanedir
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
فَعْلَلَ دَحْرَجَ	يُفَعْلِلُ يُدَحْرِجُ	فَعْلَلَةً دَحْرَجَةً

Dehrace'ye (Rübai Mücerred Bab'a) Mülhak 6 Tanedir
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
فَوْعَلَ حَوْقَلَ	يُفَوْعِلُ يُحَوْقِلُ	فَوْعَلَةً حَوْقَلَةً
فَيْعَلَ بَيْطَرَ	يُفَيْعِلُ يُبَيْطِرُ	فَيْعَلَةً بَيْطَرَةً
فَعْوَلَ جَهْوَرَ	يُفَعْوِلُ يُجَهْوِرُ	فَعْوَلَةً جَهْوَرَةً
فَعْيَلَ عَثْيَرَ	يُفَعْيِلُ يُعَثْيِرُ	فَعْيَلَةً عَثْيَرَةً
فَعْلَلَ جَلْبَبَ	يُفَعْلِلُ يُجَلْبِبُ	فَعْلَلَةً جَلْبَبَةً
فَعْلَى سَلْقَى	يُفَعْلِي يُسَلْقِي	فَعْلَيَةً سَلْقَيَةً

Rübai Mezid 3 Bab 2 Nev
1. Nev 1 Babtır / Rübai Mezid Humasi 4+1
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
تَفَعْلَلَ تَدَحْرَجَ	يَتَفَعْلَلُ يُتَدَحْرِجُ	تَفَعْلُلًا تَدَحْرُجًا
2. Nev 2 Babtır / Rübai Mezid Südasi 4+2
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
إِفْعَنْلَلَ إِحْرَنْجَمَ	يَفْعَنْلِلُ يَحْرَنْجِمُ	اِفْعِنْلاَلًا إِحْرِنْجَامًا
إِفْعَلَلَّ إِقْشَعَرَّ	يَفْعَلِلُّ يَقْشَعِرُّ	اِفْعِلاَّلًا إِقْشِعْرَارًا

Tedahrece'ye (Rübai Mezid Hümasi'ye) Mülhaklar 5 babtır
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
تَفَعْلَلَ تَجَلْبَبَ	يَتَفَعْلَلُ يَتَجَلْبَبُ	تَفَعْلُلاً تَجَلْبُبًا
تَفَوْعَلَ تَجَوْرَبَ	يَتَفَوْعَلُ يَتَجَوْرَبُ	تَفَوْعُلاً تَجَوْرُبًا
تَفَيْعَلَ تَشَيْطَنَ	يَتَفَيْعَلُ يَتَشَيْطَنُ	تَفَيْعُلاً تَشَيْطُنًا
تَفَعْوَلَ تَرَهْوَكَ	يَتَفَعْوَلُ يَتَرَهْوَكُ	تَفَعْوُلاً تَرَهْوُكًا
تَفَعْلَى تَسَلَقَى	يَتَفَعْلَى يَتَسَلْقَى	تَفَعْلِيًا تَسَلْقِيًا

İhranceme'ye (Rübai Mezid Südasi'ye) Mülhaklar 2 babtır
Mazi Vezin-Mevzun	Muzari Vezin-Mevzun	Masdar Vezin-Mevzun
إِفْعَنْلَلَ إِقْعَنْسَسَ	يَفْعَنْلِلُ يَقْعَنْسِسُ	اِفْعِنْلاَلاً اِقْعِنْسَاسًا
إِفْعَنْلَى إِسْلَنْقَى	يَفْعَنْلِي يَسْلَنْقِي	اِفْعِنْلاَءً اِسْلِنْقَاءً

Babların Toplamı
Sülasi Mücerred	6
Sülasi Mezid Rubai	3
Sülasi Mezid Hümasi	5
Sülasi Mezid Südasi	4
Rübai Mücerred	1
Rübai Mücerrede (Dahrace) Mülhak	6
Rübai Mezid 1.Nev	1
Rübai Mezid 2.Nev	2
Rübai Mezid Hümasiye (Tedahrace) Mülhak	5
Rübai Mezid Südasiye (İhranceme) Mülhak	2
Toplam	35