Bəzi Kəlmələr

وَ الْكَلِمَاتُ الْمُتَضَمِّنَةُ لِمَعْنَى إِنْ أَوِ الْإِسْتِفْهَامِ غَيْرَ أَيٍّ وَ أَيَّةٍ وَ بَعْضُ الظُّرُوفِ ، نَحْوُ؛ أَمْسِ وَ قَطُّ وَ عَوْضُ وَ مُذْ وَ مُنْذُ وَ إِذَا وَ إِذْ وَ لَمَّا وَ مَتَى وَ أَنَّى وَ أَيَّانَ  وَ كَيْفَ وَ حَيْثُ وَ لَدَى وَ لَدُنْ وَ الْكَافُ وَ عَلَى وَ عَنْ اَلْاِسْمِيَّةِ

وَ الْكَلِمَاتُ və bəzi sözlər də lazım olan məbniyy-i arızdandır, الْمُتَضَمِّنَةُ tazammun etmiş, yəni bir mənanı özündə saxlayan sözlər, elə məna ki; لِمَعْنَى إِنْ in-i şərtiyyə mənasını, أَوِ və ya, الْإِسْتِفْهَامِ sual mənasını, غَيْرَ أَيٍّ وَ أَيَّةٍ eyyu və eyyetu istisna olmaqla, çünki bunlar murebtirlər, وَ بَعْضُ الظُّرُوفِ və bəzi zərflər də lazım olan məbniyy-i arızdandır, نَحْوُ nümunələri belədir; أَمْسِ “dün” və قَطُّ “keçmiş zamanın bir hissəsi” və عَوْضُ “gələcək zamanın bir hissəsi” və مُذْ və مُنْذُ “keçmiş zamandan etibarən” və إِذَا “gələcək üçün” və إِذْ “keçmiş üçün” və لَمَّا “lemma-i vücudiyye” və مَتَى “nə zaman” və أَنَّى “istifham və şərt mənasını tazammun edən məkan mənası” və أَيَّانَ “istifham və şərt mənasını tazammun edən məkan mənası” və كَيْفَ “istifham mənasını tazammun edən hal mənası” və حَيْثُ “məkan mənasını tazammun edən zərf” və لَدَى “yanında, yanında mənasında zərf” və لَدُنْ “ledâ mənasında zərf” və الْكَافُ “bənzətmə mənasında zərf” və عَلَى “üstündə mənasında istifadə olunan zərf” və عَنْ “yan, tərəf mənasında bir zərf” kimidir və son sayılan kef, âlâ və ‘ân sözləri; اَلْاِسْمِيَّةِ isim kimi istifadə olunduqda belədir.

Mətnin Ümumi Mənası: Mureb olan eyyu və eyyetu istisna olmaqla in-i şərtiyyə və ya istifham mənalarını tazammun edən, yəni özündə saxlayan sözlər də lazım olan məbniyy-i arızdandır. Bununla yanaşı aşağıdakı cədvəldə verilən və bir mənanı tazammun edən zərflər də məbniyy-i arızdandır;

إِذَا — gələcək zaman mənasını ehtiva edir إِذْ — keçmiş zaman mənasını ehtiva edir لَمَّا — şərt mənasını ehtiva edir مَتَى — sual və ya şərt mənasını ehtiva edir أَنَّى — sual və ya şərt mənasını ehtiva edir أَيَّانَ — sual və ya şərt mənasını ehtiva edir كَيْفَ — sual mənasını ehtiva edir حَيْثُ — məkan mənasını ehtiva edir لَدَى — məkan mənasını ehtiva edir لَدُنْ — məkan mənasını ehtiva edir كَ — təşbih mənasını ehtiva edir عَلَى — üst mənasını ehtiva edir عَنْ — yan mənasını ehtiva edir 🤖

أَمْسِ	Dün mənasını tazammun edir
قَطُّ	keçmiş zaman mənasını tazammun edir
عَوْضُ	gələcək zaman mənasını tazammun edir
مُذْ	keçmiş zaman mənasını tazammun edir
مُنْذُ	keçmiş zaman mənasını tazammun edir