وَ اسْمُ الْفَاعِلُ مِنْهَا؛ غَازٍ، غَازِيَانِ، غَازُونَ، غَازِيَةٌ، غَازِيَتَانِ، غَازِيَاتٌ، غُزَّاءٌ وَ غُزًّا وَ غُزَاةٌ وَ غَوَازٍ. وَ رَامٍ، رَامِيَانِ، رَامُونَ، رُمَّايٌ وَ رُمَّا وَ رُمَاةٌ وَ رَامِيَةٌ، رَامِيَتَانِ، رَامِيَاتٌ وَ رَوَامٍ، وَ رَاضٍ. وَ أَصْلُ غَازٍ؛ غَازِوٌ، قُلِبَتِ الْوَاوُ يَاءً، لِتَطَرُّفِهَا وَ انْكِسَارِ مَا قَبْلَهَا كَمَا قُبِلَتْ فِي غُزِيَ ثُمَّ قَالُوا غَازِيَةٌ، لِأَنَّ الْمُؤَنَّثَ فَرْعُ الْمُذَكَّرِ وَ التَّاءَ طَارِيَةٌ وَ تَقُولُ؛ فِي الْمَفْعُولِ مِنَ الْوَاوِيِّ مَغْزُوٌّ وَ مِنَ الْيَائِيِّ مَرْمِيٌّ، تُقْلَبُ الْوَاوُ يَاءً وَ أُدْغِمَتْ فِي الْيَاءِ الثَّانِيَةِ وَ يُكْسَرُ مَا قَبْلَهَا لِأَنَّ الْوَاوَ وَ الْيَاءَ إِذَا اجْتَمَعَتَا فِي كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ وَ الْأُولَى مِنْهَا سَاكِنَةٌ قُلِبَتِ الْوَاوُ يَاءً وَ أُدْغِمَتِ الْيَاءُ فِي الْيَاءِ
وَ اسْمُ الْفَاعِلُ مِنْهَا naqis feilindən olan ism-i failə gəldikdə;
| غَازُونَ |
غَازِيَانِ |
غَازٍ |
| غَازِيَاتٌ |
غَازِيَتَانِ |
غَازِيَةٌ |
|
|
|
|
| رَامُونَ |
رَامِيَانِ |
رَامٍ |
| رَامِيَاتٌ |
رَامِيَتَانِ |
رَامِيَةٌ |
|
|
|
|
وَ أَصْلُ غَازٍ və غَازٍ sözünün əsli, غَازِوٌ şəklindədir, قُلِبَتِ dəyişdirildi, الْوَاوُ vav hərfi, يَاءً ya hərfinə, لِ üçün, vav sözün sonunda olduğuna görə, وَ انْكِسَارِ kəsrəli olduğuna görə, مَا قَبْلَهَا əvvəlki hərf, كَمَا eyni şəkildə, قُبِلَتْ dəyişdirildi, فِي غُزِيَ yəni غُزِيَ felində olduğu kimi, ثُمَّ sonra, قَالُوا غَازِيَةٌ qaziyə dedilər, غَازِيَةٌ sözündəki vav hərfi niyə ya hərfinə dəyişdirildi, لِأَنَّ الْمُؤَنَّثَ çünki müənnəs, فَرْعُ الْمُذَكَّرِ müzəkkərin törəməsidir, وَ التَّاءَ və ta hərfi, طَارِيَةٌ əlavədir, وَ تَقُولُ və deyirsən, فِي الْمَفْعُولِ məful ismi formasında, مِنَ الْوَاوِيِّ vav ilə qurulan naqis fellərdən, مَغْزُوٌّ və وَ مِنَ الْيَائِيِّ və ya ilə qurulanlardan isə مَرْمِيٌّ deyirsən. تُقْلَبُ الْوَاوُ يَاءً vav ya hərfinə dəyişdirilmişdir, وَ أُدْغِمَتْ və idqam olunmuşdur, فِي الْيَاءِ الثَّانِيَةِ ikinci ya hərfində, وَ يُكْسَرُ مَا قَبْلَهَا və əvvəlki hərf kəsrələnir, لِأَنَّ الْوَاوَ çünki vav, وَ الْيَاءَ və ya hərfləri, إِذَا اجْتَمَعَتَا birləşəndə, فِي كَلِمَةٍ وَاحِدَةٍ bir söz içində, وَ الْأُولَى مِنْهَا onlardan biri, سَاكِنَةٌ sakit olduqda, قُلِبَتِ الْوَاوُ يَاءً vav ya hərfinə dəyişdirilir, وَ أُدْغِمَتِ الْيَاءُ və ya hərfi idqam olunur, فِي الْيَاءِ ikinci ya hərfində.
Mətnin Ümumi Mənası: غَازٍ sözünün əsli غَازِوٌ şəklindədir. غَازِوٌ sözündəki vav hərfi sözün sonunda olduğuna və ondan əvvəlki sabit hərf kəsrəli olduğuna görə, غُزِيَ felində olduğu kimi ya hərfinə dəyişdirilmişdir və غَازِوٌ sözü غَازِيٌ olmuşdur. Sonra söz غَازِينْ olduğuna görə iki sakitdən ya hərfi ixtisar olunur və sakit nun əvvəlki hərfin hərəkəsinə tabe olub غَازٍ olur. Bu sözə əlif-lam qoşulanda sonuna ya hərfi geri gəlir. Müfrəd müənnəs fail ismi üçün də غَازِيَةٌ deyirlər. Çünki müənnəs formalar müzəkkər formaların törəməsidir və sondakı ta hərfi isə əlavədir. Sonra vav ilə qurulan naqis fellərdən məful ismi üçün مَغْزُوٌّ və ya ilə qurulanlardan isə مَرْمِيٌّ deyirsən. مَرْمِيٌّ sözünün əsli مَرْمُويٌ şəklindədir. مَرْمُويٌ sözündəki vav hərfi ya hərfinə dəyişdirilir və söz مَرْمُييٌ olur. مَرْمُييٌ sonra vavdan dəyişən ya hərfinin əvvəlki hərfi kəsrəli olur ki, bu hərf yenidən vava dönməsin. Sonra sözümüz مَرْمِييٌ olur. Sonra مَرْمِييٌ sözünün sonundakı iki ya hərfi də idqam olunur və sonda sözümüz مَرْمِيٌّ olur.