İstif'âl babından müdaaf əmsillərinin müxtəlif nümunələri

İstif'âl Mudaâf	Mazi	Muzari	Masdar
vəzn	إِسْتَفْعَلَ	يَسْتَفْعِلُ	إِسْتِفْعَالاً
Mevzun	إِسْتَعَدَّ	يَسْتَعِدُّ	إِسْتِعْدَادًا
Asıl	إِسْتَعْدَدَ	يَسْتَعْدِدُ

إِسْتَعَدَّ "birşey için hazır oldu" fiili Mudaâf olan mazi bir fiildir. Aslı إِسْتَعْدَدَ şeklindedir ve ayn ul-fiil dâl harfi ilə lâm ul-fiil dâl harfi idgam kaidesinden sonra إِسْتَعَدَّ olur. 

إِسْتَعَدَّ Fiilinin İdgamı

vəzn	إِسْتَفْعَلَ
Aslı	إِسْتَعْدَدَ
idgam için birinci dâl harekesini ma kabline verdi	إِسْتَعَدْدَ
kalan iki dâl isə idgam oldu	إِسْتَعَدَّ

يَسْتَعِدُّ Fiilinin İdgamı

vəzn	يَسْتَفْعِلُ
Aslı	يَسْتَعْدِدُ
idgam için birinci dâl harekesini ma kabline verdi	يَسْتَعِدْدُ
kalan iki dâl isə idgam oldu	يَسْتَعِدُّ

Emsile-i Muhtelife

مُسْتَعِدٌّ

مُسْتَعَدٌّ

لَمْ يَسْتَعِدَِّ

لَمَّا يَسْتَعِدَِّ

مَا يَسْتَعِدُّ

لاَ يَسْتَعِدُّ

لَنْ يَسْتَعِدَّ

لِيَسْتَعِدَِّ

لاَ يَسْتَعِدَِّ

إِسْتَعِدَِّ

لاَ تَسْتَعِدَِّ

مُسْتَعَدٌّ

إِسْتِعْدَادَةً

إِسْتِعْدَادَةً حَسَنَةً

تُعَيْدِيدٌ

إِسْتِعْدَادِيٌّ

أَحْسَنُ إِسْتِعْدَادًا

مَا أَحْسَنَ إِسْتِعْدَادَهُ

أَحْسِنْ بِإِسْتِعْدَادِهِ

İdgama Giren Mazi Çekimler

Zamirler	Aslı	İdgamlı Hali
هُوَ	إِسْتَعْدَدَ	إِسْتَعَدَّ
هُمَا	إِسْتَعْدَدَا	إِسْتَعَدَّا
هُمْ	إِسْتَعْدَدُوا	إِسْتَعَدُّوا
هِيَ	إِسْتَعْدَدَتْ	إِسْتَعَدَّتْ
هُمَا	إِسْتَعْدَدَتَا	إِسْتَعَدَّتَا

Geriye kalan mazi malum çekimlerde idgam yoktur, bunlar;

هُنَّ	إِسْتَعْدَدْنَ
أَنْتَ	إِسْتَعْدَدْتَ
أَنْتُمَا	إِسْتَعْدَدْتُمَا
أَنْتُمْ	إِسْتَعْدَدْتُمْ
أَنْتِ	إِسْتَعْدَدْتِ
أَنْتُمَا	إِسْتَعْدَدْتُمَا
أَنْتُنَّ	إِسْتَعْدَدْتُنَّ
أَنَا	إِسْتَعْدَدْتُ
نَحْنُ	إِسْتَعْدَدْنَا

İdgama Giren Muzari Çekimler

Zamirler

Aslı

İdgamlı Hali

هُوَ	يَسْتَعْدِدُ	يَسْتَعِدُّ
هُمَا	يَسْتَعْدِدَانِ	يَسْتَعِدَّانِ
هُمْ	يَسْتَعْدِدُونَ	يَسْتَعِدُّونَ
هِيَ	تَسْتَعْدِدُ	تَسْتَعِدُّ
هُمَا	تَسْتَعْدِدَانِ	تَسْتَعِدَّانِ
أَنْتَ	تَسْتَعْدِدُ	تَسْتَعِدُّ
أَنْتُمَا	تَسْتَعْدِدَانِ	تَسْتَعِدَّانِ
أَنْتُمْ	تَسْتَعْدِدُونَ	تَسْتَعِدُّونَ
أَنْتِ	تَسْتَعْدِدِينَ	تَسْتَعِدِّينَ
أَنْتُمَا	تَسْتَعْدِدَانِ	تَسْتَعِدَّانِ

أَنَا	أَسْتَعْدِدُ	أَسْتَعِدُّ
نَحْنُ	نَسْتَعْدِدُ	نَسْتَعِدُّ

Cemi müənnəs gaibe ve cemi müənnəs muhataba sigalarında heç vaxt idgam olmaz, bunlar;

هُنَّ	يَسْتَعْدِدْنَ
أَنْتُنَّ	تَسْتَعْدِدْنَ

Muzari Fiillerin Meçhulleri

İstif'âl babından gelen Mudaâf malum bir muzari fiil meçhul yapılmak istendiğinde muzaraât harfini damməli ve ayn ul-fiili de fethalı yapmamız yeterlidir. 

Meçhul

Malum

يُسْتَعَدُّ لَهُ	يَسْتَعِدُّ
لَمْ يُسْتَعَدَِّ لَهُ	لَمْ يَسْتَعِدَِّ
لَمَّا يُسْتَعَدَِّ لَهُ	لَمَّا يَسْتَعِدَِّ
مَا يُسْتَعَدُّ لَهُ	مَا يَسْتَعِدُّ
لاَ يُسْتَعَدُّ لَهُ	لاَ يَسْتَعِدُّ
لَنْ يُسْتَعَدَّ لَهُ	لَنْ يَسْتَعِدَّ
لِيُسْتَعَدَِّ لَهُ	لِيَسْتَعِدَِّ
لاَ يُسْتَعَدَِّ لَهُ	لاَ يَسْتَعِدَِّ
لِيُسْتَعَدَِّ لَكَ	إِسْتَعِدَِّ
لاَ تُسْتَعَدَِّ لَكَ	لاَ تَسْتَعِدَِّ

Emr-i Hazır Çekimleri

Emr-i hazır sigalarını muhatab ve muhataba sigalarından elde ederiz. Ama pratik olaraq İstif'âl babının emir sigasının إِسْتَفْعِلْ olduğunu bilelim. 

إِسْتَعِدَِّ	تَسْتَعِدُّ
إِسْتَعِدَّا	تَسْتَعِدَّانِ
إِسْتَعِدُّوا	تَسْتَعِدُّونَ
إِسْتَعِدِّي	تَسْتَعِدِّينَ
إِسْتَعِدَّا	تَسْتَعِدَّانِ
إِسْتَعْدِدْنَ	تَسْتَعْدِدْنَ

Emr-i Hazır Süreci

müfrəd müzəkkər muhatab fiilimiz	تَسْتَعِدُّ
Muzaraât harfi hazfedildi	سْتَعِدُّ
Sonu cezimlendi	سْتَعِدّ
Baba ait vasıl hemzesi gelir	إِسْتَعِدَِّ

Emr-i Gaib Çekimleri

Emr-i Gaib çekimlerini gaib ve gaibe olan muzari fiillerin evveline kesreli bir "lâm" edatı "lam ul-emir" olan emir lam'ı dahil olur ve sonu harekeli olan muzari fiilin harekesini cəzm eder, cemi müənnəs nunu haricindeki muzari fiillerin nunlarını da düşürüz. Cemi müzəkkər gaib sigasından nun düşünce yerine bir elif gelir. 

لِيَسْتَعِدَِّ	يَسْتَعِدُّ
لِيَسْتَعِدَّا	يَسْتَعِدَّانِ
لِيَسْتَعِدُّوا	يَسْتَعِدُّونَ
لِتَسْتَعِدَِّ	تَسْتَعِدُّ
لِتَسْتَعِدَّا	تَسْتَعِدَّانِ
لِيَسْتَعْدِدْنَ	يَسْتَعْدِدْنَ

Emr-i Gaib Süreci

Fiill	يَسْتَعِدُّ	تَسْتَعِدُّ
Emir lamı dahil oldu	لِيَسْتَعِدُّ	لِتَسْتَعِدُّ
sonu cezimlendi	لِيَسْتَعِدّ	لِتَسْتَعِدّ
son hali	لِيَسْتَعِدَِّ	لِتَسْتَعِدَِّ

İsm-i Fail

İstif'âl babından gelen Mudaâf bir fiilin ism-i fail sigası مُسْتَفْعِلٌ veznindedir. Malum muzari fiilin evveline damməli bir mim koyarak elde edebiliriz.

İsm-i Fail	Malum Muzari
مُسْتَفْعِلٌ	يَسْتَعِدُّ
مُسْتَعِدٌّ	مُسْتَعِدٌّ

İsm-i Fail Süreci;

İsm-i Fail Sigası	مُسْتَفْعِلٌ
Aslı	مُسْتَعْدِدٌ
birinci dâl sakin oldu ve harekesini ma kabline verdi	مُسْتَعِدْدٌ
kalan iki dâl idgam oldu	مُسْتَعِدٌّ

İsm-i Meful

İstif'âl babından gelen bütün fiillerde ism-i meful sigası مُسْتَفْعَلٌ şeklindedir. Meçhul muzari fiilin muzaraât harfi yerine mim harfi getirerek elde edebiliriz ya da ism-i failin ayn ul-fiilini fethalayabiliriz.

İsm-i Fail	Meçhul Muzari
مُسْتَعِدٌّ	يُسْتَعَدُّ
مُسْتَعَدٌّ	مُسْتَعَدٌّ

İsm-i Meful Süreci;

İsm-i Meful Sigası	مُسْتَفْعَلٌ
Aslı	مُسْتَعْدَدٌ
birinci dâl sakin oldu ve harekesini ma kabline verdi	مُسْتَعَدْدٌ
kalan iki dâl idgam oldu	مُسْتَعَدٌّ

Emsile-i Muttaride

إِسْتَعَدُّوا	إِسْتَعَدَّا	إِسْتَعَدَّ
إِسْتَعْدَدْنَ	إِسْتَعَدَّتَا	إِسْتَعَدَّتْ
إِسْتَعْدَدْتُمْ	إِسْتَعْدَدْتُمَا	إِسْتَعْدَدْتَ
إِسْتَعْدَدْتُنَّ	إِسْتَعْدَدْتُمَا	إِسْتَعْدَدْتِ
إِسْتَعْدَدْنَا إِسْتَعْدَدْتُ

يَسْتَعِدُّونَ	يَسْتَعِدَّانِ	يَسْتَعِدُّ
يَسْتَعْدِدْنَ	تَسْتَعِدَّانِ	تَسْتَعِدُّ
تَسْتَعِدُّونَ	تَسْتَعِدَّانِ	تَسْتَعِدُّ
تَسْتَعْدِدْنَ	تَسْتَعِدَّانِ	تَسْتَعِدِّينَ
نَسْتَعِدُّ أَسْتَعِدُّ

Bu fiilin bütün çekimleri tasrifat kısmında yer alacaktır.