Nakıs olan feldəki İ'lâl əməli növləri | 8
Nakıs olan fellərdə aşağıdakı 8 fərqli i'lâl əməliyyatı tətbiq olunur. Təbii ki, bu i'lâl əməliyyatları fellərin aşağıda göstərilən şərtləri ödəməsi halında baş verir.
1. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-fel olan vav hərfinin ya hərfinə çevrilməsidir. Məsələn; رَضِوَ felinin رَضِيَ halını alması.
2. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-fel olan vav və ya ya hərfinin elif hərfinə çevrilməsidir. Məsələn; غَزَوَ felinin غَزَا və رَمَيَ felinin رَمَى halını alması.
3. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-fel olan vav və ya ya hərfinin həmzə hərfinə çevrilməsidir. Məsələn; إِعْطَاوٌ felinin إِعْطَاءٌ və إِشْتِرَايٌ felinin إِشْتِرَاءٌ halını alması.
4. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-fel olan vav və ya ya hərfinin hərəkələrinin hazf olunması. Məsələn; يَغْزُوُ felinin يَغْزُو və يَرْمِيُ felinin يَرْمِي halını alması.
5. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-fel olan vav və ya ya hərfinin əvvəlindəki hərfdə olan dammə hərəkəsinin kəsrəyə çevrilməsi və beləliklə vav hərfinin ya hərfinə çevrilməsi. Məsələn; اَلتَّعَاطُوُ felinin اَلتَّعَاطِي və اَلتَّرَامُيُ felinin اَلتَّرَامِيِ halını alması.
6. İ'lâl Əməliyyatı: Cəzm və ya vəqf əlaməti olaraq lâm ul-fel vav, ya və elif hərflərinin hazf olunması. Məsələn; يَغْزُو felinin لَمْ يَغْزُ və يَرْمِي felinin لَمْ يَرْمِ və يَخْشَى felinin لَمْ يَخْشَ halını alması.
7. İ'lâl Əməliyyatı: Lâm ul-felin əvvəlindəki hərfin yüngülləşdirmək üçün lâm ul-felə idqam (birləşdirilməsi) edilməsidir. Məsələn; مَغْزُووٌ felinin مَغْزُوٌّ və مَرْمُويٌ felinin مَرْمِيٌّ halını alması.
8. İ'lâl Əməliyyatı: Təf'il babından gələn məzdarın lâm ul-felinin hazf olunması. Məsələn; تَعْطِيوٌ felinin تَعْطِيَةٌ və تَغْشِييٌ felinin تَغْشِيَةٌ halını alması.
| İ'lâl Əməliyyatı | Əsl forması | İ'lâlli Hali |
| 1. Əməliyyat | رَضِوَ | رَضِيَ |
| 2. Əməliyyat | غَزَوَ | غَزَا |
| رَمَيَ | رَمَى | |
| 3. Əməliyyat | إِعْطَاوٌ | إِعْطَاءٌ |
| إِشْتِرَايٌ | إِشْتِرَاءٌ | |
| 4. Əməliyyat | يَغْزُوُ | يَغْزُو |
| يَرْمِيُ | يَرْمِي | |
| 5. Əməliyyat | اَلتَّعَاطُوُ | اَلتَّعَاطِي |
| 5. Əməliyyat | اَلتَّرَامُيُ | اَلتَّرَامِيِ |
| 6. Əməliyyat | يَغْزُو | لَمْ يَغْزُ |
| يَرْمِي | لَمْ يَرْمِ | |
| يَخْشَى | لَمْ يَخْشَ | |
| 7. Əməliyyat | مَغْزُووٌ | مَغْزُوٌّ |
| مَرْمُويٌ | مَرْمِيٌّ | |
| 8. Əməliyyat | تَعْطِيوٌ | تَعْطِيَةٌ |
| تَغْشِييٌ | تَغْشِيَةٌ |