İstif'âl إِسْتِفْعَالْ Babı
Sülasi mezid südasi, yəni 3 hərfə 3 hərf artırılması ilə 6 hərfdən ibarət olan feilərə (4 bab var) gəldikdə, birincisi istif'âl babıdır. Sülasi mücərrəd mazi bir feilinin əvvəlinə ardıcıl olaraq elif, sin və te (ist) hərflərinin əlavə olunması ilə mazisinin 6 hərf üzərində olması nəticəsində istif'âl babı yaranır.
|
||||||||
|
||||||||
Bu bab tələb bildirir
|
إِسْتِغْفَارًا bağışlanma istəmək |
إِسْتَغْفَرَ bağışlanma istədi |
غَفَرَ bağışladı |
|
إِسْتِحْسَانًا gözəllik istəmək |
إِسْتَحْسَنَ gözəllik istədi |
حَسُنَ gözəl oldu |
|
إِسْتِرْحَامًا mərhəmət istəmək |
إِسْتَرْحَمَ mərhəmət istədi |
رَحِمَ acıdı |
|
إِسْتِقْلاَلاً az olanı istəmək |
إِسْتَقْلَلَ az olanı istədi |
قَلَّ az oldu |
Qeyd: إِسْتِقْلاَلاً "az olanı istəmək" məzdərinin mənası insanın ən az olan şeyi "azadlıq" kimi qəbul etməsi ilə bağlıdır. Türk dilinə azadlıq kimi tərcümə etsək də, əslində mənaca ən az olan şeyi tələb etməkdir ki, ən çətin vəziyyətdə olmayan yeganə şeydir. Bu bir türk üçün azadlıqdır, başqası üçün nüfuzdur, digəri üçün puldur və s.
İstif'âl Babının Emsile-i Muttaridesi
Mazi
Muzari
Əmir
|
إِسْتَفْعَلُوا يَسْتَفْعِلُونَ لِيَسْتَفْعِلُوا |
إِسْتَفْعَلَا يَسْتَفْعِلَانِ لِيَسْتَفْعِلَا |
إِسْتَفْعَلَ يَسْتَفْعِلُ لِيَسْتَفْعِلْ |
||
|
إِسْتَفْعَلْنَ يَسْتَفْعِلْنَ لِيَسْتَفْعِلْنَ |
إِسْتَفْعَلَتَا تَسْتَفْعِلَانِ لِتَسْتَفْعِلَا |
إِسْتَفْعَلَتْ تَسْتَفْعِلُ لِتَسْتَفْعِلْ |
||
|
إِسْتَفْعَلْتُمْ تَسْتَفْعِلُونَ إِسْتَفْعِلُوا |
إِسْتَفْعَلْتُمَا تَسْتَفْعِلَانِ إِسْتَفْعِلَا |
إِسْتَفْعَلْتَ تَسْتَفْعِلُ إِسْتَفْعِلْ |
||
|
إِسْتَفْعَلْتُنَّ تَسْتَفْعِلْنَ إِسْتَفْعِلْنَ |
إِسْتَفْعَلْتُمَا تَسْتَفْعِلَانِ إِسْتَفْعِلَا |
إِسْتَفْعَلْتِ تَسْتَفْعِلِينَ إِسْتَفْعِلِي |
||
|
||||
إِسْتَقْبَلَ زَيْدٌ بِالْعُمَّالِ فِي الْمَطَارِ
Zeyd işçiləri hava limanında qarşıladı
أَسْتَغْفِرُ اللهَ مِنْ ذُنُوبِي
Günahlarıma görə Allahdan bağışlanma istəyirəm
إِسْتَكْمَلَ الطَّبِيبُ بَحْثَهُ
Həkim araşdırmasını tamamladı
إِسْتَعْمَرَ أَمَرِيكَا بِالْمَمْلَكَةِ الْعَرَبِيَّةِ السُّعُودِيَّةِ سِنِينَ طَوِيلَةً
Amerika Səudiyyə Ərəbistanını illərlə istismar etdi
إِسْتَوْقَدَ نَارًا
Bir od qalamaq istədi.
وَ إِذْ قُلْنَا لِلْمَلاَئِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلاَّ إِبْلِيسَ أَبَى وَ اسْتَكْبَرَ وَ كَانَ مِنَ الْكَافِرِينَ
Biz mələklərə Adəmə səcdə edin dedikdə, onlar dərhal səcdə etdilər, lakin iblis səcdə etmədi. Qarşı çıxdı və təkəbbür göstərdi. Bu davranışına görə kafirlərdən oldu.
Bəzi Feillər
| إِسْتِحْقَاقًا | يَسْتَحْقِقُ | إِسْتَحْقَقَ | حَقَّ |
| إِسْتِطَاعًا | يَسْتَطِيعُ | إِسْتَطَاعَ | طَاعَ |
| إِسْتِنْسَاخًا | يَسْتَنْسِخُ | إِسْتَنْسَخَ | نَسَخَ |
| إِسْتِقْبَالاً | يَسْتَقْبِلُ | إِسْتَقْبَلَ | قَبِلَ |
| إِسْتِعْفَاءً | يَسْتَفْعِي | إِسْتَفْعَى | عَفَا |
| إِسْتِثْنَاءً | يَسْتَثْنِي | إِسْتَثْنَى | ثَنَى |
| إِسْتِبْدَالاً | يَسْتَبْدِلُ | إِسْتَبْدَلَ | بَدَلَ |
| إِسْتِفْرَاغًا | يَسْتَفْرِغُ | إِسْتَفْرَغَ | فَرَغَ |
| إِسْتِقْرَارً | يَسْتَقْرِرُ | إِسْتَقْرَرَ | قَرَّ |
| إِسْتِعْلاَءً | يَسْتَعْلِي | إِسْتَعْلَى | عَلاَ |
İstif'âl babı tələb ilə yanaşı aşağıdakı mənaları da ehtiva edir
|
Tələb Allahdan bağışlanma istədim |
اَسْتَغْفِرُ اللهَ |
|
Sual Birindən xəbər soruşdu |
اِسْتَخْبَرَ |
|
Dəyişmə Xəmir çevrildi (keks və s. oldu) |
اِسْتَحَلَّ الْخَمْرُ |
|
İnanc Ona ikram edəcəyəm |
اِسْتَكْرَمْتُهُ |
|
Tapmaq Tapdım |
اِسْتَجَدْتُ |
|
Təslim Qövm geri döndü (təslim oldu) |
اِسْتَرْجَعَ الْقَوْمُ |
İstif'âl Babının Emsile-i Muttaridesi
| إِسْتَفْعَلَ | إِسْتَغْفَرَ |
| يَسْتَفْعِلُ | يَسْتَغْفِرُ |
| إِسْتِفْعَالاً | إِسْتِغْفَارًا |
| مُسْتَفْعِلٌ | مُسْتَغْفِرٌ |
| مُسْتَفْعَلٌ | مُسْتَغْفَرٌ |
| لَمْ يَسْتَفْعِلْ | لَمْ يَسْتَغْفِرْ |
| لَمَّا يَسْتَفْعِلْ | لَمَّا يَسْتَغْفِرْ |
| مَا يَسْتَفْعِلُ | مَا يَسْتَغْفِرُ |
| لاَ يَسْتَفْعِلُ | لاَ يَسْتَغْفِرُ |
| لَنْ يَسْتَفْعِلَ | لَنْ يَسْتَغْفِرَ |
| لِيَسْتَفْعِلْ | لِيَسْتَغْفِرْ |
| لاَ يَسْتَفْعِلْ | لاَ يَسْتَغْفِرْ |
| إِسْتَفْعِلْ | إِسْتَغْفِرْ |
| لاَ تَسْتَفْعِلْ | لاَ تَسْتَغْفَرْ |
| مُسْتَفْعَلٌ | مُسْتَغْفَرٌ |
| إِسْتِفْعَالَةً | إِسْتِغْفَارَةً |
| إِسْتِفْعَالَةً حَسَنَةً | إِسْتِغْفَارَةً حَسَنَةً |
| تُفَيْعِيلٌ | تُغَيْفِيرٌ |
| إِسْتِفْعَالِيٌّ | إِسْتِغْفَارِيٌّ |
| أَحْسَنُ إِسْتِفْعَالاً | أَحْسَنُ إِسْتِغْفَارًا |
| مَا أَحْسَنَ إِسْتِفْعَالَهُ | مَا أَحْسَنَ إِسْتِغْفَارَهُ |
| أَحْسِنْ بِإِسْتِفْعَالِهِ | أَحْسِنْ بِإِسْتِغْفَارِهِ |