Sülasi Mezid Felləri | 3 Bölmə

Sülasi mezid feilər, əvvəlki mövzularımızda keçən 3 hərfli olan sülasi mücərrəd feilərə hərf artırılması ilə əldə olunan babların ümumi adıdır. Bu hərf artırılması bir, iki və üç hərf olmaqla 3 fərqli bab kimi qarşımıza çıxır.

Sülasi mücərrəd bir mazi feilinin (3 hərfli bir mazi feilin) əvvəlinə bir elif gəlməsi ilə 4 hərfli olur, ortadakı hərfin şəddələnməsi ilə 4 hərfli olur və fa ul-feili (ilk hərfi) ilə ayn ul-feili (ikinci hərfi) arasına bir elif gəlməsi ilə də 4 hərfli olur. Məhz bu hərf artırmaları təxmin edəcəyiniz kimi 3 hissəyə bölünür.

Əvvəlki dərslərimizdə gördüyümüz (ism-i meful, ism-i fail, məzdarlar, cahd-ı mutlaq, nefy-i hal və s.) mövzuları sülasi mezid feilərin izah edildiyi dərslərdə yazacağıq. Yəni əvvəlki dərslərdə yalnız sülasi mücərrəd bir feilin (mazi və ya muzari feilin) aldığı şəkilçiləri və mənalarını qeyd etdik. Muzari feil əvvəlinə lem gəlir və quruluşu belə olur, muzari feil əvvəlinə len gəlir və mənası belə olur kimi yalnız muzari feilin xüsusiyyətlərindən danışdıq. Sülasi mezid feilərdə isə feilin xüsusiyyətlərindən və daxil olacağı bablardan danışacağıq. Bütün sülasi mezid babların həm emsile-i muxtelife, həm də emsile-i muttaride çəkilişlərini verəcəyik.

Sülasi Mezid Rübai & 4 Hərfli "3+1" Bablar

مُفَاعَلَه	تَفْعِيلْ	إِفْعَالْ	Sülasi Mezid 3 Bab
فَاعَلَ حَاسَبَ	فَعَّلَ سَلَّمَ	اَفْعَلَ اَكْرَمَ	Vezin -mazi- Mevzun
يُفَاعِلُ يُحَاسِبُ	يُفَعِّلُ يُسَلِّمُ	يُفْعِلُ يُكْرِمُ	Vezin -muzari- Mevzun
مُفَاعَلَةً مُحَاسَبَةً	تَفْعِيلاً تَسْلِيمًا	إِفْعَالاً إِكْرَامًا	Vezin -masdar- Mevzun

Sülasi Mezid Hümasi & 5 Hərfli "3+2" Bablar

Bablar	Mazi	Muzari	Masdar
إِنْفِعَالْ	إِنْفَعَلَ	يَنْفَعِلُ	إِنْفِعَالاً
إِفْتِعَالْ	إِفْتَعَلَ	يَفْتَعِلُ	إِفْتِعَالاً
إِفْعِلاَلْ	إِفْعَلَّ	يَفْعَلُّ	إِفْعِلاَلاً
تَفَعُّلْ	تَفَعَّلَ	يَتَفَعَّلُ	تَفَعُّلاً
تَفَاعُلْ	تَفَاعَلَ	يَتَفَاعَلُ	تَفَاعُلاً

Sülasi Mezid Südasi & 6 Hərfli "3+3" Bablar

Bablar	Mazi	Muzari	Masdar
إِسْتِفْعَالْ	إِسْتَفْعَلَ	يَسْتَفْعِلُ	إِسْتِفْعَالاً
اِفْعِيعَالْ	إِفْعَوْعَلَ	يَفْعَوْعِلُ	إِفْعِيعَالاً
اِفْعِوَّالْ	إِفْعَوَّلَ	يَفْعَوِّلُ	إِفْعِوَّالاً
اِفْعِيلاَلْ	إِفْعَالَّ	يَفْعَالُّ	إِفْعِيلاًلاً

İndi ardıcıllıqla bu babları araşdıraq. Babların adlarını məzdarlarına görə veririk. Yəni if'al babı dedikdə, mazisi ef'ale, muzarisi yuf'ilu və məzdarı if'alen olan vezinlər nəzərdə tutulur. Məzdarların sonundakı tenvinləri adətən demirik. If'alen babı yox, qısa olaraq if'al babı deyirik.