İslenka اِفْعَنْلَى Babı

اَلْبَابُ الثَّانِى؛ اِفْعَنْلَى يَفْعَنْلِى اِفْعِنْلاَءً وَ مَوْزُونُهُ؛ اِسْلَنْقَى يَسْلَنْقِى اِسْلِنْقَاءً وَ عَلاَمَتُهُ؛ أَنْ يَكُونَ مَاضِيهِ عَلَى سِتَّةُ أَحْرُفٍ بِزِيَادَةِ الْهَمْزَةِ فِي أَوَّلِهِ وَ النُّونِ بَيْنَ الْعَيْنِ وَاللاَّمِ وَ الْيَاءِ فِي آخِرِهِ وَ بِنَاؤُهُ؛ لِلْمُطَاوَعَةِ، نَحْوُ؛ سَلْقَيْتُهُ فَاسْلَنْقَى أَىْ وَقَعَ عَلَى قَفَاهُ

اَلْبَابُ الثَّانِى Rübai Mezid Südasiye, yəni اِحْرَنْجَمَ babına əlavə olunan iki babın ikincisi, keçmişdə اِفْعَنْلَى, indiki zamanda يَفْعَنْلِى və məstərdə isə اِفْعِنْلاَءً vəzinlərində gəlir. وَ مَوْزُونُهُ bu bablara uyğun olan nümunələr isə keçmişdə اِسْلَنْقَى, indiki zamanda يَسْلَنْقِى və məstərdə isə اِسْلِنْقَاءً şəklindədir. وَ عَلاَمَتُهُ bu babın əlaməti; أَنْ يَكُونَ olmasıdır, keçmişinin عَلَى سِتَّةِ أَحْرُف altı hərf üzərində olması, بِزِيَادَةِ الْهَمْزَةِ bir hemzə artırılması ilə, فِي أَوَّلِهِ üçlü sadə feilinin əvvəlinə, وَ النُّونِ bir nun, بَيْنَ الْعَيْنِ وَ اللَّامِ ayn ul-feil ilə lam ul-feil arasına, وَ الْيَاء bir ya hərfi, فِي آخِرِهِ o keçmiş feilinin sonuna əlavə edilir. وَ بِنَاؤُهُ bu babın quruluşu, لِلْمُطَاوَعَةِ mutavaət (qarşılıqlı təsir) üçün nəzərdə tutulur. Nümunəsi belədir; سَلْقَيْتُهُ "onu kürəyi üstə yerə sərdim" və nəticədə اسْلَنْقَى "o da ensəsi üstə yerə düşdü", yəni ensəsi, başı üstə oldu.
Mətnin Ümumi Mənası: Rübai Mezid Südasiye, yəni اِحْرَنْجَمَ babına əlavə olunan iki babın ikincisi, keçmişdə اِفْعَنْلَى, indiki zamanda يَفْعَنْلِى və məstərdə isə اِفْعِنْلاَءً vəzinlərində gəlir. Bu baba uyğun nümunələr isə keçmişdə اِسْلَنْقَى, indiki zamanda يَسْلَنْقِى və məstərdə isə اِسْلِنْقَاءً şəklindədir. Bu babın əlaməti, üçlü sadə feilinin əvvəlinə bir hemzə, ayn ul-feil ilə lam ul-feil arasına bir nun və keçmiş feilinin sonuna bir ya hərfi əlavə edilməklə feil altı hərf üzərində olur. Bu babın quruluşu mutavaət (qarşılıqlı təsir) üçün nəzərdə tutulur. Mutavaət feilinin nümunəsi isə اِقْعَنْسَسَ الرَّجُل "Adamın döşü çox çıxıq, beli isə içəri çox girik oldu" kimidir. سَلْقَيْتُهُ "onu kürəyi üstə yerə sərdim", اسْلَنْقَى "o da ensəsi üstə yerə düşdü" kimidir.

سلق Üçlü Sadə Feilinin اِحْرَنْجَمَ babına əlavə olunması Artıq Ya Lam ul-Feil Artıq Nun Ayn əl-Fil Fa əl-Fil Əlavə Hemzə

ـى	ـلَـ	ـنْـ	ـعَـ	فْـ	اِ
ـى	ـقَـ	ـنْـ	ـلَـ	سْـ	اِ

SƏLƏQƏ felinin lüğətdə mənası ensəsi üstə olmaqdır.