Birinci Bab; اِفْعَنْلَلَ يَفْعَنْلِلُ اِفْعِنْلَالاً və onun mövzunu; اِقْعَنْسَسَ يَقْعَنْسِسُ اِقْعِنْسَاسًا və onun əlaməti; keçmişinin altı hərfdən ibarət olması, əvvəlinə hemzə əlavə olunması, ayn və lam arasında nun, və lam fiilinin cinsindən bir hərfin sonuna əlavə olunmasıdır. Bu babın quruluşu; lazım fiilin mübaliğəsi üçün istifadə olunur, çünki deyilir: قَعَسَ الرَّجُلُ – adamın döşü çıxıb, beli içəri girib, yəni bir az. Deyilir: اِقْعَنْسَسَ الرَّجُلُ – adamın döşü çox çıxıb, beli çox içəri girib, mübaliğə ilə.
Birinci Bab – Rübai Mezid Südasiye, yəni اِحْرَنْجَمَ babına mülhak olan iki babdan birincisi, keçmişdə اِفْعَنْلَلَ, müzariyyədə يَفْعَنْلِلُ və məzdarda isə اِفْعِنْلَالاً vəzinlərində gəlir. Bu baba uyğun mövzunlar isə keçmişdə اِقْعَنْسَسَ, müzariyyədə يَقْعَنْسِسُ və məzdarda isə اِقْعِنْسَاسًا şəklindədir. Bu babın əlaməti; keçmişinin altı hərfdən ibarət olmasıdır, sülasi mücərrəd fiilin əvvəlinə hemzə, ayn və lam arasında nun, və lam fiilinin cinsindən bir hərf sonuna əlavə olunması ilə meydana gəlir. Bu babın quruluşu lazım fiilin mübaliğəsi üçün istifadə olunur. Mübaliğəli lazım fiilin nümunəsi isə اِقْعَنْسَسَ الرَّجُل – "Adamın döşü çox çıxıb, beli çox içəri girib" şəklindədir.
Mətnin Ümumi Mənası: Rübai Mezid Südasiye, yəni اِحْرَنْجَمَ babına mülhak olan iki babdan birincisi, keçmişdə اِفْعَنْلَلَ, müzariyyədə يَفْعَنْلِلُ və məzdarda اِفْعِنْلَالاً vəzinlərində gəlir. Bu baba uyğun mövzunlar isə keçmişdə اِقْعَنْسَسَ, müzariyyədə يَقْعَنْسِسُ və məzdarda اِقْعِنْسَاسًا şəklindədir. Bu babın əlaməti, sülasi mücərrəd fiilin əvvəlinə bir hemzə, ayn və lam arasında bir nun və lam fiilinin cinsindən bir hərfin keçmiş fiilin sonuna əlavə olunması ilə meydana gələn fiilin altı hərfdən ibarət olmasıdır. Bu babın quruluşu lazım fiilin mübaliğəsi üçün istifadə olunur. Mübaliğəli lazım fiilin nümunəsi isə اِقْعَنْسَسَ الرَّجُل – "Adamın döşü çox çıxıb, beli çox içəri girib" şəklindədir.
قعس Sülasi Mücərrəd Fiilinin اِحْرَنْجَمَ babına ilhakı
| Zaid Lam |
Lâm əl-Fil |
Zaid Nun |
Ayn əl-Fil |
Fa əl-Fil |
Zaid Hemze |
|
| ـلَ |
ـلَـ |
ـنْـ |
ـعَـ |
فْـ |
اِ |
| ـسَ |
ـسَـ |
ـنْـ |
ـعَـ |
قْـ |
اِ |
| قَعَسَ felinin lüğətdə mənası döşü qabağa çıxmış və belı içəriyə girmiş olmaqdır. |