اَلْبَابُ الرَّابِعُ؛ تَفَعْوَلَ يَتَفَعْوَلُ تَفَعْوُلاً وَ مَوْزُونُهُ؛ تَرَهْوَكَ يَتَرَهْوَكُ تَرَهْوُكًا وَ عَلاَمَتُهُ؛ أَنْ يَكُونَ مَاضِيهِ عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُفٍ بِزِيَادَةِ التَّاءِ فِي أَوَّلِهِ وَ الْوَاوِ بَيْنَ الْعَيْنِ وَ اللَّامِ وَ بِنَاؤُهُ؛ لِلَّازِمِ فَقَطْ، نَحْوُ؛ تَرَهْوَكَ زَيْدٌ
اَلْبَابُ الرَّابِعُ Rübai Mezid Hümasiyeye aid olan 5 babın dördüncüsü, keçmişdə تَفَعْوَلَ, indiki zamanda يَتَفَعْوَلُ və məstərdə isə تَفَعْوُلاً vəzinlərində gəlir, وَ مَوْزُونُهُ bu baba uyğun olan fiillər isə keçmişdə تَرَهْوَكَ, indiki zamanda يَتَرَهْوَكُ və məstərdə isə تَرَهْوُكًا şəklindədir, وَ عَلاَمَتُهُ bu babın əlaməti; أَنْ يَكُونَ olmasıdır, keçmişinin عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُف beş hərf üzərində olması, بِزِيَادَةِ التَّاءِ bir "te" hərfi artımı ilə, فِي أَوَّلِهِ üç hərfli sadə fiilin əvvəlinə, وَ الْوَاو və "vav" hərfi artımı ilə, بَيْنَ الْعَيْنِ وَ اللَّامِ o üç hərfli sadə fiilin "ayn" və "lam" hərfləri arasına, وَ بِنَاؤُهُ bu babın quruluşu, لِلَّازِمِ فَقَطْ yalnız lazımi fiillər üçün, نَحْوُ misalı belədir; تَرَهْوَكَ زَيْدٌ "Zeyd sallanaraq getdi" kimidir.
Mətnin Ümumi Mənası: Rübai Mezid Hümasiyeye aid olan 5 babın dördüncüsü, keçmişdə تَفَعْوَلَ, indiki zamanda يَتَفَعْوَلُ və məstərdə isə تَفَعْوُلاً vəzinlərində gəlir. Bu baba uyğun olan fiillər isə keçmişdə تَرَهْوَكَ, indiki zamanda يَتَرَهْوَكُ və məstərdə isə تَرَهْوُكًا şəklindədir. Bu babın əlaməti, üç hərfli sadə fiilin əvvəlinə bir "te" hərfi və "ayn" ilə "lam" hərfləri arasına bir "vav" hərfi əlavə edilməklə yaranan fiilin beş hərf üzərində olmasıdır. Bu babın quruluşu yalnız lazımi fiillər üçün nəzərdə tutulur. Lazımi fiil nümunəsi isə تَرَهْوَكَ زَيْدٌ "Zeyd sallanaraq getdi" kimidir.
| رهك Üç hərfli sadə fiilin تَفَعْوُلْ babına daxil olması |
| Lam ul-Fiil |
Zaid Vav |
Feylin Aynı |
Feylin Fası |
Artıq Te |
| ـلَ |
ـوَ |
ـعْـ |
ـفَـ |
تَـ |
| ـكَ |
ـوَ |
هْـ |
ـرَ |
تَـ |
| رهك feili lüğətdə “bir yerdə məskunlaşmaq, bir şeyi sındırıb əzmək” mənalarına gəlir. |