اَلْبَابُ الثَّانِى؛ تَفَوْعَلَ يَتَفَوْعَلُ تَفَوْعُلاً وَ مَوْزُونُهُ؛ تَجَوْرَبَ يَتَجَوْرَبُ تَجَوْرُبًا وَ عَلاَمَتُهُ؛ أَنْ يَكُونَ مَاضِيهِ عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُفٍ بِزِيَادَةِ التَّاءِ فِي أَوَّلِهِ وَ الْوَاوِ بَيْنَ الْفَاءِ وَ الْعَيْنِ وَ بِنَاؤُهُ؛ أَيْضًا لِلْمُطَاوَعَةِ، نَحْوُ؛ جَوْرَبْتُهُ فَتَجَوْرَبَ
اَلْبَابُ الثَّانِى Rübai Mezid Hümasiyəyə əlavə olunan 5 babın ikincisidir, keçmişdə تَفَوْعَلَ, indiki zamanda يَتَفَوْعَلُ və məstərdə isə تَفَوْعُلاً vəzinlərində gəlir. وَ مَوْزُونُهُ bu baba uyğun olan məvzunlar isə keçmişdə تَجَوْرَبَ, indiki zamanda يَتَجَوْرَبُ və məstərdə isə تَجَوْرُبًا şəklindədir. وَ عَلاَمَتُهُ bu babın əlaməti; أَنْ يَكُونَ olmasıdır, keçmişinin عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُف beş hərf üzərində olması, بِزِيَادَةِ التَّاءِ bir "te" hərfi əlavə olunması ilə, Fİ أَوَّلِهِ üçlü mücərrəd feilinin əvvəlinə, وَ الْوَاوِ və "vav" hərfi əlavə olunması ilə, بَيْنَ الْفَاءِ وَ الْعَيْنِ o üçlü mücərrəd feilinin "fa" və "ayn" hərfi arasına, وَ بِنَاؤُهُ bu babın quruluşu, أَيْضًا əvvəlki babda olduğu kimi, لِلْمُطَاوَعَةِ mutavaət (qarşılıqlı təsir) üçün nəzərdə tutulur. Misal olaraq; جَوْرَبْتُهُ "Ona corab geydirdim" və فَ beləliklə o da تَجَوْرَبَ "geydi", yəni o corabı geydi.
Mətnin Ümumi Mənası: Rübai Mezid Hümasiyəyə əlavə olunan 5 babın ikincisi, keçmişdə تَفَوْعَلَ, indiki zamanda يَتَفَوْعَلُ və məstərdə isə تَفَوْعُلاً vəzinlərində gəlir. Bu baba uyğun məvzunlar isə keçmişdə تَجَوْرَبَ, indiki zamanda يَتَجَوْرَبُ və məstərdə isə تَجَوْرُبًا şəklindədir. Bu babın əlaməti, üçlü mücərrəd feilinin əvvəlinə bir "te" hərfi və "fa" ilə "ayn" hərfi arasına bir "vav" hərfi əlavə edilməklə meydana çıxan feilinin beş hərf üzərində olmasıdır. Bu babın quruluşu əvvəlki تَفَعْلَلَ babı kimi mutavaət (qarşılıqlı təsir) üçün nəzərdə tutulur. Mutavaət feilinin misalı isə جَوْرَبْتُهُ "Ona corab geydirdim" ifadəsindəki جَرَبَ feilinin تَفَوْعُلاً babına daxil olaraq تَجَوْرَبَ olması ilə baş verir.
جرب feilinin تَفَوْعُلْ babına necə daxil olduğunu cədvəl şəklində araşdırın.
| جَرَبَ Üçlü Mücərrəd Feilinin تَفَوْعُلْ Babına Daxil Olması |
| Lâm əl-Fil |
Ayn əl-Fil |
Zaid Vav |
Fa əl-Fil |
Zaid Te |
| ـلَ |
عَـ |
ـوْ |
ـفَـ |
تَـ |
| بَ |
رَ |
ـوْ |
ـجَـ |
تَـ |
| جرب felinin lüğətdə kın, heybe, oyuk mənalarına gəlir. |