وَزْنُهُ؛ تَفَعْلَلَ يَتَفَعْلَلُ تَفَعْلُلاً وَ مَوْزُونُهُ؛ تَدَحْرَجَ يَتَدَحْرَجُ تَدَحْرُجًا وَ عَلاَمَتُهُ؛ أَنْ يَكُونَ مَاضِيهِ عَلَى خَمْسَةِ أَحْرُفٍ بِزِيَادَةِ التَّاءِ فِي أَوَّلِهِ وَ بِنَاؤُهُ؛ لِلْمُطَاوَعَةِ، نَحْوُ؛ دَحْرَجْتُ الْحَجَرَ فَتَدَحْرَجَ ذَلِكَ الْحَجَرَ
وَزْنُهُ bu babın vezni keçmiş zamanda تَفَعْلَلَ, indiki zamanda يَتَفَعْلَلُ, məstərdə isə تَفَعْلُلاً veznində olur. وَ مَوْزُونُهُ bu baba uyğun gələn sözlər isə keçmişdə تَدَحْرَجَ, indiki zamanda يَتَدَحْرَجُ, məstərdə isə تَدَحْرُجًا formasındadır. وَ عَلاَمَتُهُ bu babın alaməti odur ki, keçmiş zaman fiili beş hərfdən ibarət olur və əvvəlinə bir "te" hərfi əlavə olunur. بِنَاؤُهُ bu babın quruluşu isə mutavaət (öz-özünə baş vermə) üçün istifadə olunur. Nümunə olaraq: دَحْرَجْتُ الْحَجَرَ "Daşı yuvarladım", فَ beləliklə, تَدَحْرَجَ "yuvarlandı", ذَلِكَ الْحَجَرَ "bu daş".
Mətnin Ümumi Mənası: Rübai Mücerred üzərinə bir hərf əlavə olunmaqla Rübai Mezid Hümasi olan bab bir dənədir və vezinləri keçmişdə تَفَعْلَلَ, indiki zamanda يَتَفَعْلَلُ, məstərdə isə تَفَعْلُلاً veznində olur. Bu baba uyğun gələn sözlər isə keçmişdə تَدَحْرَجَ, indiki zamanda يَتَدَحْرَجُ, məstərdə isə تَدَحْرُجًا formasındadır. Bu babın alaməti, Rübai mücerred fiilin əvvəlinə bir "te" hərfi əlavə olunması ilə keçmiş zaman fiilinin beş hərfdən ibarət olmasıdır. Bu babın quruluşu mutavaət (öz-özünə baş vermə) üçün istifadə olunur. Mutavaət üçün nümunə: دَحْرَجْتُ الْحَجَرَ "Daşı yuvarladım" ifadəsindəki دَحْرَجَ fiilinin فَتَدَحْرَجَ ذَلِكَ الْحَجَرَ "Beləliklə bu daş da yuvarlandı" ifadəsindəki تَدَحْرَجَ fiilinə çevrilməsi kimidir.
| دَحْرَجَ fiilinin تَفَعْلُلْ babına daxil olması |
| Lam əl-Fil |
Lam əl-Fil |
Ayn əl-Fil |
Fa əl-Fil |
Əlavə Tə |
| ـلَ |
ـلَـ |
ـعْـ |
ـفَـ |
تَـ |
| جَ |
ـرَ |
ـحْـ |
ـدَ |
تَـ |