İnfi’al اِنْفِعَالْ Babı

Birinci Bab; اِنْفَعَلَ يَنْفَعِلُ اِنْفِعَالًا və onun ölçüsü; اِنْكَسَرَ يَنْكَسِرُ اِنْكِسَارًا və nişanəsi; Mazisinin beş hərfdən ibarət olması, əvvəlinə həmzə və nun əlavə olunmasıdır. Bu babın quruluşu; mütavaət üçündür. Mütavaətin mənası; keçici feli təsirinin nəticəsi olaraq bir şeyin təsirini qəbul etməsidir. Məsələn; كَسَرْتُ الزُّجَاجَ – "Şüşəni sındırdım", nəticədə انْكَسَرَ ذَلِكَ الزُّجَاجُ – "o şüşə sındı". Yəni şüşənin sınması, keçici feli olan "sındırmaq" təsirinin nəticəsidir.

Birinci bab – beşli sülasi məzid hümasinin birinci babının keçmiş zamanı اِنْفَعَلَ, indiki zamanı يَنْفَعِلُ və məstəri اِنْفِعَالًا ölçüsündədir. Bu ölçülərə uyğun gələn nümunələr isə keçmişdə اِنْكَسَرَ, indiki zamanda يَنْكَسِرُ və məstərdə اِنْكِسَارًا kimidir. Bu babın nişanəsi, əvvəl sülasi mücərrəd olan felin başına ardıcıl olaraq elif və nun hərflərinin əlavə olunması ilə beş hərfli keçmiş felin yaranmasıdır. Bu babın quruluşu mütavaət, yəni dönüşlülük üçündür. Mütavaət əsasən itaət etmək deməkdir. Mütavaətin mənası; keçici feli təsir etdiyi, yəni əlaqə qurduğu bir şeyin təsirinin yaranmasını qəbul etməsidir. Daha qısa ifadə ilə, bir felin hadisə mənasının təsir etdiyi məf'ulun o feli qəbul etməsidir. Yəni kağızı yandırırsam, kağız oda boyun əyər. Mənim yandırma əməliyyatım kağıza təsir edir və kağız yanır. Bir də bilinməlidir ki, bu bab məchul mənanı ifadə edir. Bu babdan gələn nümunə isə كَسَ

رْتُ الزُّجَاجَ ifadəsi “Şüşəni sındırdım” ifadəsinə bənzəyir. Mən şüşəni sındırdım və beləliklə bu şüşə də mənim sındırma əməlimə tabe oldu və sındı. Bu şüşənin sındırılması, sındırma əməlinin şüşəyə aid olması və nəticədə isə sındırma əməlindən bir nəticənin (sındırılmanın) meydana gəlməsi ilə əlaqəlidir. Bu işi edən isə mütəaddi (keçidli) fildir.
كَسَرَ Sülasi Mücerred feli اِنْفِعَالْ babına daxil olur
Lâm ul-Fiil Ayn ul-Fiil Fa ul-Fiil Zaid Nun Zaid Elif
ـلَ ـعَـ ـفَـ نْـ اِ
ـرَ ـسَـ ـكَـ نْـ اِ
🤖 AI Köməkçi
📜 Söhbət tarixçəsi
📚 › İnfi’al اِنْفِعَالْ Babı
🎓
Xoş gəldiniz! Sual soruşun!