Zarf-i Ləğv

وَ إِنْ لَمْ يَكُونْ كَذَلِكَ أَوْ لَمْ يُحْذَفْ مُتَعَلَّقُهُ يُسَمَّيَانِ ظَرْفًا لَغْوًا،  نَحْوُ؛ زَيْدٌ فِي الدَّارِ أَىْ أَكَلَ وَ مَرَرْتُ بِزَيْدٍ

وَ إِنْ لَمْ يَكُونْ əgər belə olmasa, كَذَلِكَ zarf-ı müstəqər kimi olmasa, أَوْ və ya, لَمْ يُحْذَفْ مُتَعَلَّقُهُ o hərfi-cərrin mütəəlləqi hazf edilməzsə, يُسَمَّيَانِ o cərr və məcrur adlandırılır, ظَرْفًا لَغْوًا zarf-ı lağv kimi. نَحْوُ misalı belədir; زَيْدٌ فِي الدَّارِ "Zeyd evdədir" أَىْ yəni أَكَلَ "yedi". وَ مَرَرْتُ بِزَيْدٍ və "Zeydə rast gəldim" kimi.

Mətnin Ümumi Mənası: Əgər hazf olunan mütəəlləq cərr və məcrurdan anlaşılmazsa, zarf-ı lağv adlandırılır.

الدَّارِ	فِي	زَيْدٌ
Məcrur	Hərfi-cərr	Mübtəda

Zarf-ı lağv

اَكَلَ Xüsusi əməllərdən biridir

Zeyd üçün, اَيْنَ اَكَلَ زَيْدٌ "Zeyd harada yeyib?" sualı veriləndə, cavab olaraq زَيْدٌ فِي الدَّارِ deyiləndə, sualdakı اَكَل fiili carr və mecrurun əlaqə qurduğu gizli bir efal-i hassa’dandır.

Cümlənin əsli زَيْدٌ اَكَلَ فِي الدَّارِ "Zeyd evdə yeyib"dir. Əlaqə qurulan اَكَلَ fiili sual karinesi ilə hazf edilmişdir. Yəni qarşı tərəfin verdiyi sualdan başa düşülə bildiyinə görə hazf edilmişdir.

Hazf olunan müteallak اَكَلَ ‘dir. Mənası فِي الدَّارِ ‘dən başa düşülməyən اَكَلَ ‘dir. Əgər carr və mecrur, efal-i hassa’dan olan hazf edilmiş bir müteallaka əlaqə qurarsa, bu carr və mecrura Zarf-ı Lağv deyilir. Lağv ərəb dilində artıq şey mənasındadır. Zarf-ı lağv; müteallakı ümumi olmayan carr və mecrurdur.

بِزَيْدٍ	مَرَرْتُ
Carr və Mecrur	Fail və fiil
Zarf-ı lağv	Ziyarət etdim

Əgər carr və mecrurun müteallakı olan مَرَّ fiilini hazf etsək, بِزَيْدٍ carr mecrurundan müteallak başa düşülməyəcəkdir. Bu da Zarf-ı Lağv’dır. Müteallak hazf oluna bilməz.