Misal Fellinin İllalləri

وَ أَمَّا الْمُعْتَلُّ الْمِثَالُ isə misal mütəll fiil haqqında: onun fiilinin fə'si (ilk hərfi) gələcək zamanda, əmr və nəhiy məlum fiillərində düşür, əgər fə'si vav olarsa və bu üç babdan olarsa: birinci babda fəl fiili keçmişdə فَعَلَ, indiki zamanda يَفْعِلُ vəznindədir, keçmişdə ayn hərfi fətalı, indiki zamanda isə kəsralıdır, misal: وَعَدَ (keçmiş), يَعِدُ (indiki). İkinci babda keçmişdə فَعَلَ, indiki zamanda يَفْعَلُ vəznindədir, həm keçmişdə, həm indiki zamanda ayn hərfi fətalıdır, misal: وَهَبَ (keçmiş), يَهَبُ (indiki). Üçüncü babda keçmişdə فَعِلَ, indiki zamanda يَفْعِلُ vəznindədir, həm keçmişdə, həm indiki zamanda ayn hərfi kəsralıdır, misal: وَرِثَ (keçmiş), يَرِثُ (indiki). Bəzən vav hərfi فَعِلَ يَفْعَلُ babında, keçmişdə ayn hərfi kəsralı, indiki zamanda fətalı olan iki sözün tərkibində də düşür, misal: وَطِأَ (keçmiş), يَطَأُ (indiki) və وَسِعَ (keçmiş), يَسَعُ (indiki).

وَ أَمَّا الْمُعْتَلُّ və mütəll fiilə gəldikdə, الْمِثَالُ fə'si vav və ya ya olan misal fiil; فَتَسْقُطٌ فَاءُ فِعْلِهِ fə'si (ilk hərfi) düşür, فِي الْمُسْتَقْبَلِ وَ الْاَمْرِ وَ النَّهْىِ الْمَعْرُوفَاتِ məlum əmr, nəhiy və indiki zaman fiillərində, إِذَا كَانَ فَاؤُهُ وَاوًا əgər misal fiilin fə'si vav olarsa, مِنْ ثَلاَثَةِ اَبْوَابٍ bu üç babdan: birinci bab keçmişdə فَعَلَ və indiki zamanda يَفْعِلُ vəznində olan, بِفَتْحِ الْعَيْنِ فِي الْمَاضِى وَ كَسْرِهَا فِي الْغَابِرِ keçmişdə ayn hərfi fətalı, indiki zamanda kəsralı, misal: وَعَدَ (keçmiş), يَعِدُ (indiki). İkinci bab keçmişdə فَعَلَ və indiki zamanda يَفْعَلُ vəznində olan, بِفَتْحِ الْعَيْنِ فِي الْمَاضِى وَ الْغَابِرِ həm keçmişdə, həm indiki zamanda ayn hərfi fətalı, misal: وَهَبَ (keçmiş), يَهَبُ (indiki). Üçüncü bab keçmişdə فَعِلَ və indiki zamanda يَفْعِلُ vəznində olan, بِكَسْرِ الْعَيْنِ فِي الْمَاضِى وَ الْغَابِرِ həm keçmişdə, həm indiki zamanda ayn hərfi kəsralı, misal: وَرِثَ (keçmiş), يَرِثُ (indiki). وَ قَدْ تَسْقُطُ الْوَاوُ vav hərfi düşür, مِنْ بَابِ فَعِلَ يَفْعَلُ keçmişdə فَعِلَ və indiki zamanda يَفْعَلُ olan babda. بِكَسْرِ الْعَيْنِ فِي الْمَاضِى keçmişdə ayn hərfi kəsralı, وَ فَتْحِهَا فِي الْغَابِرِ indiki zamanda fətalı, مِنْ لَفْظَيْنِ iki sözün tərkibində, misal: وَطِأَ (keçmiş), يَطَأُ (indiki) və وَسِعَ (keçmiş), يَسَعُ (indiki).

Metnin Toplu Manası; Misal mütəll fiillərdə məlum əmr, nəhiy və indiki zaman fiillərinin fə'si vav olarsa, bu vav hərfi aşağıdakı üç babda düşür: 1. Keçmişdə فَعَلَ və indiki zamanda يَفْعِلُ vəznində olan babda, misal: وَعَدَ (keçmiş), يَعِدُ (indiki). 2. Keçmişdə فَعَلَ və indiki zamanda يَفْعَلُ vəznində olan babda, misal: وَهَبَ (keçmiş), يَهَبُ (indiki). 3. Keçmişdə فَعِلَ və indiki zamanda يَفْعِلُ vəznində olan babda, misal: وَرِثَ (keçmiş), يَرِثُ (indiki). Keçmişdə فَعِلَ və indiki zamanda يَفْعَلُ olan babda fə'si vav olarsa, bu vav iki sözün tərkibində düşür: وَطِأَ (keçmiş), يَطَأُ (indiki) və وَسِعَ (keçmiş), يَسَعُ (indiki).