Kulne və Kilne Felləri

Ecvef olan, yəni 'aynül-fiili' xəstə hərflərdən olan feilərin cəmi müənnəs forması üçün belə deyirsən: قُلْنَ "o qadınlar dedilər" və كِلْنَ "o qadınlar ölçüb tartdılar" deyirsən. Bu feilərin əsli قَوَلْنَ və كَيَلْنَ şəklindədir. قَوَلْنَ feilindəki hərəkətli vav və كَيَلْنَ feilindəki hərəkətli ya hərfləri, özlərindən əvvəlki hərflər fətalı olduğu üçün, vav və ya hərfləri əlifə çevrilir. Yəni, hərəkətli olduqları və əvvəlki hərf fətalı olduğu üçün vav və ya əlif olur. Sonra feilimiz قَالْنَ və كَالْنَ olur. Burada əlif sakit olduğu üçün və lam hərfi də sakit olduğu üçün, iltika-i sakineyn (iki sakitin qarşılaşması) səbəbindən əlif hazf olunur. Nəticədə قَلْنَ və كَلْنَ feiləri qalır. Bu feilərdə kaf və kef hərfləri fətalıdır. Sonra kafın fətası damməyə, kefin fətası isə kəsrəyə dəyişir. Bu halda feilimiz قُلْنَ və كِلْنَ olur. Kafın fətası damməyə dəyişməsinin səbəbi hazf olunan vav hərfinə, kefin kəsrəyə dəyişməsinin səbəbi isə hazf olunan ya hərfinə işarə etmək üçündür. Çünki vav dammədən, ya kəsrədən, əlif isə fətadan yaranır. Metnin ümumi mənası: Ecvef feil olan cəmi müənnəs qaibə şəklində قُلْنَ və كِلْنَ deyilir. Bu feilərin əsli قَوَلْنَ və كَيَلْنَ şəklindədir. قَوَلْنَ feilindəki hərəkətli vav və كَيَلْنَ feilindəki hərəkətli ya hərfləri, özlərindən əvvəlki hərf fətalı olduğu üçün əlifə çevrilir və feil قَالْنَ və كَالْنَ olur. Burada sakit əlif və sakit lam hərfləri yanaşı gəldiyinə görə, iltika-i sakineyn səbəbindən biri hazf olunmalıdır. Lam feilərin əsas hərfi olduğu üçün hazf olunmur, arizən sakit olan əlif hazf olunur. Feilimiz قَلْنَ və كَلْنَ olur. Bu feilərdə kaf və kef fətalıdır. Sonra kafın fətası damməyə, kefin fətası isə kəsrəyə dəyişir. Bu halda feilimiz قُلْنَ və كِلْنَ olur. Kafın fətası damməyə dəyişməsinin səbəbi hazf olunan vav hərfinə, kefin kəsrəyə dəyişməsinin səbəbi isə hazf olunan ya hərfinə işarə etmək üçündür. Çünki vav dammədən, ya kəsrədən, əlif isə fətadan yaranır.