2. Müteaddid Mütəkəllim Zamiri

ضَمِيرُ الْمُتَكَلِّمِ الْمُتَعَدِّدِ

وَ مِثَالُ ضَمِيرِ الْمُتَكَلِّمِ الْمُتَعَدِّدِ أَوِ الْوَاحِدِ الَّذِي يُعَظِّمُ نَفْسَهُ وَ يُنَزِّلُهَا مَنْزِلَةَ الْجَمَاعَةِ؛ ضَرَبْنَا وَ حَفِظْنَا وَ اجْتَهَدْنَا

Misal olaraq; ضَمِيرِ الْمُتَكَلِّمِ الْمُتَعَدِّدِ – yəni bir neçə nəfər üçün olan mütekəllim zamiri, أَوِ الْوَاحِدِ – ya da bir nəfər olub özünü böyütmək və özünü cəmiyyət yerinə qoymaq üçün istifadə olunan mütekəllim zamiri, الَّذِي – o bir nəfər ki; يُعَظِّمُ نَفْسَهُ – özünü ucaldır, وَ يُنَزِّلُهَا – və ya özünü cəmiyyət yerinə qoyur, مَنْزِلَةَ الْجَمَاعَةِ – cəmiyyət yerinə, ضَرَبْنَا – "Vurduq", حَفِظْنَا – "Əzbərlədik", اجْتَهَدْنَا – "Çalışdıq" kimi.

Bir neçə nəfər üçün olan Mütekəllim Zamiri

Bir neçə nəfər üçün olan mütekəllim zamirinin misalı və ya bir nəfər olub özünü böyütmək və özünü cəmiyyət yerinə qoymaq üçün istifadə olunan zamirin misalı;

ضَرَبْنَا

"Vurduq" və,

حَفِظْنَا

"Əzbərlədik" və,

اِجْتَهَدْنَا

"Çalışdıq" kimi.

Burada qeyd olunan zamir; Nefs-i Mütekəllim meâl gayr adlandırdığımız, yəni danışan və onunla birlikdə olanları ifadə edən "Biz" zamiridir. Müteaddid adlandırılan bu zamir bir neçə nəfəri ifadə edir. Çünki hər bir dildə "Biz" demək bir neçə nəfəri bildirir. Lakin gözəl Türkçəmizdə olduğu kimi, ərəb dilində də bir nəfər "Mən" əvəzinə "Biz" deyə bilər. Bunun səbəbi özünü ucaltdığını göstərməkdir və ya özünü təkliqdən çıxarıb çoxluğa yönəltməkdir. Adətən təvazökar insan bir iş gördükdə "Biz etdik" deyərək özünü kiçildir. Amma eqoist insan isə bir iş gördükdə "Biz etdik" deyərək özünü böyüdür. Allah, özünü təkəbbürləndirəni sevmir. Allah sevmədiyi şəxsi cənnətinə qoymaz. Allah özünü təkəbbürləndirəni cənnətinə qoymaz.

ضَرَبْنَا Vurduq
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ	ضَرَبْـ
Özünə hərəkətli merfu zamirin birləşməsi ilə sükun üzərində mebni olan Mazi Fəil
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ مُضْمَرٌ تَدُلُّ عَلَى التَّكَلُّمِ وَ تُفِيدُ التَّعَدُّدَ	ـنَا
Bitişik əvəzlik, Sükun üzərində məbni, Məkanən merfu, Danışmağa işarə edən gizli fail, Çoxluq (Bir nəfərdən artıq, çoxluq) bildirir

حَفِظْنَا Əzbərlədik
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ	حَفِظْـ
Hərəkətli merfu əvəzliyin qoşulması ilə sükun üzərində məbni olan keçmiş fel
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ مُضْمَرٌ تَدُلُّ عَلَى التَّكَلُّمِ وَ تُفِيدُ التَّعَدُّدَ	ـنَا
Bitişik əvəzlik, Sükun üzərində məbni, Məkanən merfu, Danışmağa işarə edən gizli fail, Çoxluq (Bir nəfərdən artıq, çoxluq) bildirir

اِجْتَهَدْنَا Çalışdıq
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِضَمِيرِ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ	اِجْتَهَدْ
Hərəkətli merfu əvəzliyin qoşulması ilə sükun üzərində məbni olan keçmiş fel
ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ مُضْمَرٌ تَدُلُّ عَلَى التَّكَلُّمِ وَ تُفِيدُ التَّعَدُّدَ	ـنَا
Bitişik əvəzlik, Sükun üzərində məbni, Məkanən merfu, Danışmağa işarə edən gizli fail, Çoxluq (Bir nəfərdən artıq, çoxluq) bildirir