Mövzu ilə Bağlı Suallar və Cavablar

أَسْئِلَةٌ وَ أَجْوِبَتُهَا

Sual və Cavabları

١. إِلَى كَمْ قِسْمٍ تَنْقَسِمُ الْجَوَازِمُ؟

1. Cəzm edənlər neçə yerə bölünür?

تَنْقَسِمُ الْجَوَازِمُ عَلَى قِسْمَيْنِ، اَلْقِسْمُ الْأَوَّلُ؛ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُ يَجْزِمُ فِعْلاً وَاحِدًا وَ الْقِسْمُ الثَّانِي؛ كُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُ يَجْزِمُ فِعْلَيْنِ

Cəzm edənlər iki yerə bölünür. Birinci qism; Hər biri bir müzari feilini cəzm edir. İkinci qism; Hər biri iki müzari feilini cəzm edir.

٢. مَا هِيَ الْجَوَازِمُ الَّتِي تَجْزِمُ فِعْلاً وَاحِدًا؟

2. Bir müzari feilini cəzm edən cəzm edicilər hansılardır?

اَلْجَوَازِمُ الَّتِي تَجْزِمُ فِعْلاً وَاحِدًا سِتَّةُ أَحْرُفٍ وَ هِيَ؛ لَمْ وَ أَلَمْ وَ لَمَّا وَ أَلَمَّا وَ لاَمُ الْأَمْرِ وَ الدُّعَاءِ وَ لاَ النَّهْيِ وَ الدُّعَاءِ. وَ كُلُّهَا حُرُوفٌ بِإِجْمَاعِ النُّحَاةِ

Bir müzari feilini cəzm edən altı hərf var, bunlar; لَمْ, أَلَمْ, لَمَّا, أَلَمَّا, əmrin və duanın lâmı, nəhyin və duanın lâ'sı. Bunların hamısı nahiv alimlərinin ittifaqına görə hərfdir.

لَمْ	أَ لَمْ
لَمَّا	أَ لَمَّا
لاَمُ الْأَمْرِ وَ الدُّعَاءِ
اَ النَّهْيِ وَ الدُّعَاءِ

٣. مَا هِيَ الْجَوَازِمُ الَّتِي تَجْزِمُ فِعْلَيْنِ؟

3. İki müzari feilini cəzm edən cəzm edicilər hansılardır?

اَلْجَوَازِمُ الَّتِي تَجْزِمُ فِعْلَيْنِ اثْنَا عَشَرَ أَدَاةً وَ هِيَ؛ إِنْ وَ مَا وَ مَهْمَا وَ إِذْمَا وَ أَيُّ وَ مَتَى وَ أَيْنَ وَ أَيَّانَ وَ أَنَّى وَ حَيْثُمَا وَ كَيْفَمَا وَ مَنْ

İki müzari feilini cəzm edən ədatlar on iki ədəddir;

إِنْ	أَيُّ	أَنَّى
مَا	مَتَى	حَيْثُمَا
مَهْمَا	أَيْنَ	كَيْفَمَا
إِذْمَا	أَيَّانَ	مَنْ
{إِذَا {فِي الشِّعْرِ

٤. بَيِّنِ الْأَسْمَاءَ الْمُتَّفَقَ عَلَى اسْمِيَّتِهَا وَ الْحُرُوفَ الْمُتَّفَقَ عَلَى حَرْفِيَّتِهَا مِنَ الْجَوَازِمِ الَّتِي تَجْزِمُ فِعْلَيْنِ

4. İsim və hərf olmasında ittifaq olunan və iki müzari feilini cəzm edən ədatları izah et!

ذَكَرَ ابْنُ هِشَامٍ رَحِمَهُ اللهُ فِي أَوْضَحِ الْمَسَالِكِ ٤/١٨٥ أَنَّ أَدَوَاتِ الشَّرْطِ مِنْ حَيْثُ الْاِسْمِيَّةُ وَ الْحَرْفِيَّةُ تَنْقَسِمُ إِلَى أَرْبَعَةِ أَنْوَاعٍ؛

اَلنَّوْعُ الْأَوَّلُ؛ مَا هُوَ حَرْفٌ بِالْإِتِّفَاقِ وَ هُوَ إِنْ

اَلنَّوْعُ الثَّانِي؛ مَا اخْتُلِفَ فِي أَنَّهُ اسْمٌ أَوْ حَرْفٌ وَ الْأَصَحُّ أَنَّهُ حَرْفٌ وَ هُوَ إِذْمَا

اَلنَّوْعُ الثَّالِثُ؛ مَا اتُّفِقَ عَلَى أَنَّهُ اسْمٌ وَ هُوَ تِسْعَةُ أَسْمَاءٍ وَ هِيَ؛ مَنْ وَ مَا وَ أَيُّ وَ مَتَى وَ أَيَّانَ وَ أَيْنَ وَ أَنَّى وَ حَيْثُمَا وَ كَيْفَمَا

اَلنَّوْعُ الرَّابِعُ؛ مَا اخْتُلِفَ فِي أَنَّهُ اسْمٌ أَوْ حَرْفٌ وَ الْأَصَحُّ اسْمٌ وَ هُوَ مَهْمَا

İbn Hişam "Əvdahul-Məsalik" əsərində şərt ədatlarının isim və ya hərf olmasına görə dörd növə ayrıldığını qeyd etmişdir.

Birinci növ; İttifaqla hərf olduğu qəbul edilən və o da إِنْ ədatıdır.

İkinci növ; İsim və ya hərf olması barədə ixtilaf olan, lakin daha doğru rəyə görə hərf olan ədatdır və o da إِذْمَا-dır.

Üçüncü növ; İsim olması barədə ittifaq olunan ədatlardır və doqquz ədəddir: مَنْ, مَا, أَيُّ, مَتَى, أَيَّانَ, أَيْنَ, أَنَّى, حَيْثُمَا, كَيْفَمَا

Dördüncü növ; İsim və ya hərf olması barədə ixtilaf olunan, lakin daha doğru rəyə görə isim olan ədatdır və o da مَهْمَا-dır.

1. Növ: İttifaqla Hərf	إِنْ
2. Növ: Daha Doğru Rəyə görə Hərf	إِذْمَا
3. Növ: İttifaqla İsim	مَنْ	مَتَى	أَنَّى
	مَا	أَيَّانَ	حَيْثُمَا
	أَيُّ	أَيْنَ	كَيْفَمَا
4. Növ: Daha Doğru Rəyə görə İsim	مَهْمَا

٥. مَثِّلْ لِكُلِّ جَازِمٍ يَجْزِمُ فِعْلاً وَاحِدًا بِمِثَالَيْنِ

5. Bir müzari feilini cəzm edən hər bir cəzm edici üçün iki misal ver!