Muzarinin Cəzm Edənləri

جَوَازِمُ الْمُضَارِعِ

قَالَ: وَ الْجَوَازِمُ ثَمَانِيَةَ عَشَرَ وَ هِيَ؛ لَمْ وَ لَمَّا وَ أَ لَمْ وَ أَ لَمَّا وَ لاَمُ الْأَمْرِ وَ الدُّعَاءِ وَ لاَ فِي النَّهْيِ وَ الدُّعَاءِ وَ إِنْ وَ مَا وَ مَنْ وَ مَهْمَا وَ إِذْمَا وَ أَيٌّ وَ مَتَى وَ أَيْنَ وَ أَيَّانَ وَ أَنَّى وَ حَيْثُمَا وَ كَيْفَمَا وَ إِذَا فِي الشِّعْرِ خَاصَّةً

Və deyirəm: Muzari feli cezm edən edatlar on səkkizdir. Bu edatlar iki hissəyə bölünür; Birinci hissə: hər biri bir feli cezm edir. İkinci hissə: hər biri iki feli cezm edir.

Dedi: Müəllif dedi ki: وَ الْجَوَازِمُ muzariyi cezm edənlər; ثَمَانِيَةَ عَشَرَ on səkkizdir, وَ هِيَ və onlar; لَمْ “lem”, لَمَّا “lemma”, أَ لَمْ “E lem”, أَ لَمَّا “E lemma”, لاَمُ الْأَمْرِ وَ الدُّعَاءِ “əmr və dua üçün gələn lam”, لاَ فِي النَّهْيِ وَ الدُّعَاءِ “nehy və dua üçün gələn la”, إِنْ “in-i cazime”, مَا “ma - nə”, مَنْ “men - kim”, مَهْمَا “mehma – hər nə zaman”, إِذْمَا “izma – hər nə zaman”, أَيٌّ “eyyu – hansı”, مَتَى “meta – nə zaman”, أَيْنَ “eyne – harada”, أَيَّانَ “eyyane – hər nə zaman”, أَنَّى “enna – hər nə”, حَيْثُمَا “haysuma – hər harada”, كَيْفَمَا “keyfema – hər necə”, إِذَا “iza”, فِي الشِّعْرِ خَاصَّةً xüsusilə şeirdə.

Və deyirəm: Muzari feli cezm edən edatlar on səkkizdir. Bu edatlar iki hissəyə bölünür. Birinci hissədə olan hər bir edat bir muzari feli cezm edir, ikinci hissədə olan hər bir edat isə iki muzari feli cezm edir.

Muzariyi Cezm Edənlər

Müəllif: "Muzari feli cezm edənlər; Lem, lemma, elem, elemma, əmrlə və dua üçün gələn lam, nehy və dua üçün gələn la, in, ma, men, mehma, izma, eyyun, meta, eyne, eyyane, enna, haysuma, keyfema və xüsusilə şeirdə gələn iza olmaqla on səkkizdir" dedi.

Və mən (Şərhçi) deyirəm ki: Muzari feli cezm edən edatlar on səkkizdir. Bu edatlar iki hissəyə bölünür. Birinci hissədə olan hər bir edat bir muzari feli, ikinci hissədə olan hər bir edat isə iki muzari feli cezm edir.

1-ci hissə: Tək bir Muzari feli cəzm edənlər
لَمْ	لَمَّا
أَلَمْ	أَلَمَّا
لاَمُ الْأَمْرِ وَ الدُّعَاءِ
لاَ النَّهْيِ وَ الدُّعَاءِ

2-ci hissə: İki Muzari feli cəzm edənlər
إِنْ	مَا
مَنْ	مَهْمَا
إِذْمَا	أَيٌّ
مَتَى	أَيْنَ
أَيَّانَ	أَنَّى
حَيْثُمَا	كَيْفَمَا
إِذَا