a. Zahir fətha

اَلْفَتْحُ الظَّاهِرُ

أَمَّا الْفَتْحُ الظَّاهِرُ; فَفِي الصَّحِيحِ الْآخِرِ الَّذِي لَمْ يَتَّصِلْ بِهِ وَاوُ جَمَاعَةٍ وَ لاَ ضَمِيرُ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ وَ كَذَلِكَ فِي كُلِّ مَا كَانَ آخِرُهُ وَاوًا أَوْ يَاءً، نَحْوُ; أَكْرَمَ وَ قَدَّمَ وَ سَافَرَ وَ نَحْوُ; سَافَرَتْ زَيْنَبُ وَ حَضَرَتْ سُعَادُ وَ نَحْوُ; رَضِيَ وَ شَقِيَ وَ نَحْوُ; سَرُوَ وَ بَذُوَ

Zahir fetha (اَلْفَتْحُ الظَّاهِرُ) nədir? Zahir fetha, sonu sağlam olan keçmiş felin (mazi felin) sonunda olur ki, ona cəmi vavı (وَاوُ جَمَاعَةٍ) və ya merfu hərəkətli zamir (ضَمِيرُ رَفْعٍ مُتَحَرِّكٍ) qoşulmamışdır. Həmçinin, sonu vav (وَاوًا) və ya ya (يَاءً) ilə bitən bütün fellərdə də belə olur. Misallar: أَكْرَمَ "ikram etdi", قَدَّمَ "təqdim etdi", سَافَرَ "səyahət etdi"; həmçinin: سَافَرَتْ زَيْنَبُ "Zeynəb səyahətə çıxdı", حَضَرَتْ سُعَادُ "Suad gəldi"; həmçinin: رَضِيَ "razı oldu", شَقِيَ "yoldan çıxdı"; həmçinin: سَرُوَ "şərəfli oldu", بَذُوَ "çirkin danışdı" və s.

Zahir Fetha

Zahir fetha, sonuna cəmi vavı və merfu hərəkətli zamir qoşulmayan, sonu sağlam olan keçmiş fellərdə olur. Sonu vav və ya ilə bitən bütün fellərdə də belədir. Misalları:

أَكْرَمَ

"ikram etdi" və,

قَدَّمَ

"təqdim etdi" və,

سَافَرَ

"səyahət etdi" və,

سَافَرَتْ زَيْنَبُ

"Zeynəb səyahətə çıxdı" və,

حَضَرَتْ سُعَادُ

"Suad gəldi" və,

رَضِيَ

“razı oldu” və,

شَقِيَ

“yoldan çıxdı” və,

سَرُوَ

“şərəfli oldu” və,

بَذُوَ

“çirkin danışdı” kimi.

سَافَرَتْ زَيْنَبُ Zeynəb səfərə çıxdı
فِعْلٌ مَاضٍ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ الظَّاهِرِ فِي آخِرِهِ	سَافَرَ
Axırında açıq fətə üzərində məbni keçmiş feil
حَرْفُ التَّأْنِيثِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ	تْ
Tə'nis hərfi, irabda yeri yoxdur
فَاعِلٌ، مَرْفُوعٌ وَ عَلاَمَةُ رَفْعِهِ الضَّمَّةُ الظَّاهِرَةُ	زَيْنَبُ
Fail, mərfu, mərfu əlaməti açıq dammə