Muzari fəl 3
اَلْفِعْلُ الْمُضَارِعُ ٣
Əgər felin sonuna ağır təsdiq nunu (نونُ تَأْكِيدٍ ثَقِيلَةٍ) əlavə olunsa, misal; وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنَّ və ya yüngül təsdiq nunu (نونُ تَأْكِيدٍ خَفِيفَةٍ) əlavə olunsa, misal; وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنْ. Bu halda fel fətah üzərində məbnidir, nasb məqamındadır. Əgər felin sonuna qadınlar nunu (نونُ النِّسَوَةِ) əlavə olunsa, misal; لَنْ تُدْرِكْنَ الْمَجْدَ إِلاَّ بِالْعَفَافِ. Bu halda fel sükun üzərində məbnidir, nasb məqamındadır.
Əgər felin sonuna (muzari felin sonuna) ağır təsdiq nunu (نونُ تَأْكِيدٍ ثَقِيلَةٍ) əlavə olunsa, misal belədir; وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنَّ "Vallah, heç vaxt getməyəcəksən" kimi. Və ya yüngül təsdiq nunu (نونُ تَأْكِيدٍ خَفِيفَةٍ) əlavə olunsa, misal belədir; وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنْ "Allaha and olsun, mütləq getməyəcəksən" kimi. Bu təsdiq nunları fətah üzərində məbnidir, nasb məqamındadır. Əgər felin sonuna qadınlar nunu (نونُ النِّسَوَةِ) əlavə olunsa, misal belədir; لَنْ تُدْرِكْنَ الْمَجْدَ إِلاَّ بِالْعَفَافِ "İffət olmadan heç vaxt şərəfi dərk etməyəcəksiniz" kimi. Bu halda qadınlar nunu sükun üzərində məbnidir, nasb məqamındadır.
Muzari Fel 3
Əgər muzari felin sonuna təsdiq nunu müşəddədə əlavə olunsa, misal belədir;
وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنَّ
"Vallah, heç vaxt getməyəcəksən" və,
Təsdiq nunu muhaffefe əlavə olunsa, misal belədir;
وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنْ
"Allaha and olsun, mütləq getməyəcəksən" kimi.
Bu iki misalda تَذْهَبَنَّ və تَذْهَبَنْ felləri təsdiq nunları səbəbindən fətah üzərində məbnidir, nasb məqamındadır.
Əgər muzari felin sonuna qadınlar nunu əlavə olunsa, misal belədir;
لَنْ تُدْرِكْنَ الْمَجْدَ إِلاَّ بِالْعَفَافِ
"İffət olmadan heç vaxt şərəfi dərk etməyəcəksiniz" kimi.
Bu misaldakı تُدْرِكْنَ cəmi müənnəs müxatəbə olan muzari fildir. Sonundakı qadınlar nunu (cəmi müənnəs nunu) səbəbindən sükun üzərində məbnidir və əvvəlindəki len ədatı səbəbindən nasb məqamındadır. Normalda len ədatı səbəbindən fətah açıq olmalı idi, lakin bunu qadınlar nunu maneə olub, irab alaməti açıq olmadığı üçün mahallen irablanır.
|
وَ اللهِ لَنْ تَذْهَبَنَّ Vallah, heç vaxt getməyəcəksən |
|
| Qəsəm mənasında olan hərf-i cər, fətah üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur | وَ |
| Qəsəm mənasında olan hərf-i cər, fətah üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur | |
| Lafz-ı Cəlal, ba hərf-i cəri ilə məcrur, cər alaməti sonundakı zahir kəsrədir | اللهِ |
| Lafz-ı Cəlal, ba hərf-i cəri ilə məcrur, cər alaməti sonundakı zahir kəsrədir | |
| Nasb edən, inkar və gələcək zaman hərfi, sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur | لَنْ |
| Nasb edən, inkar və gələcək zaman hərfi, sükun üzərində məbni, irabdan məhalli yoxdur | |
| Muzari fel, təsdiq nunu ilə birləşdiyi üçün fətah üzərində məbnidir, len ilə nasb məqamındadır və faili; mütləq gizli zamirdir, təqdiri; sən. لَنْ تَذْهَبَنَّ cümləsi qəsəm cavabıdır | تَذْهَبَ |
| Muzari feil, te'kid nununun birləşməsi səbəbindən fətə üzərində məbni, len ədatı ilə mahallən mənsub. Fəili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "əntə" olan zamirdir. Len tezhebenne feil cümləsi qəsəm cavabı olan bir cümlədir. | |
| نُونُ التَّأْكِيدِ الْمُشَدَّدَةُ أَوِ الْمُثَقَّلَةُ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | ـنَّ |
| Müşəddəd və ya musəqqəl te'kid nunu, fətə üzərində məbni, i'rabdan məhalli yoxdur | |
|
لَنْ تُدْرِكْنَ الْمَجْدَ إِلاَّ بِالْعَفَافِ İffət olmadan əsla hörməti dərk edə bilməyəcəksiniz |
|
| حَرْفُ نَاصِبٍ وَ نَفْيٍ وَ اسْتِقَبَالِ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | لَنْ |
| Nasb edən, inkar və gələcək zaman hərfi, sükun üzərində məbni, i'rabdan məhalli yoxdur | |
| فِعْلٌ مُضَارِعٌ، مَبْنِيٌّ عَلَى السُّكُونِ لِإِتِّصَالِهِ بِنُونِ النِّسْوَةِ وَ فِي مَحَلِّ نَصْبِ بِلَنْ وَ فَاعِلُهُ؛ ضَمِيرٌ مُسْتَتِرٌ وُجُوبًا فِي تَحْتِهِ وَ تَقْدِيرُهُ؛ أَنْتُنَّ | تُدْرِكْـ |
| Muzari feil, nisvə nunu birləşdiyi üçün sükun üzərində məbni, len ədatı ilə mahallən mənsub. Fəili: Altında mütləq gizli olan və təqdiri "əntünnə" olan zamirdir | |
| ضَمِيرٌ مُتَّصِلٌ، نُونُ النِّسْوَةِ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْفَتْحِ، فِي مَحَلِّ رَفْعٍ، فَاعِلٌ | ـنَ |
| Birləşmiş zamir, nisvə nunu, fətə üzərində məbni, mahallən mərfu, fəil | |
| مَفْعُولٌ بِهِ، مَنْصُوبٌ وَ عَلاَمَةُ نَصْبِهِ الْفَتْحَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الْمَجْدَ |
| Məf'ulun bih, mənsub, nasb əlaməti sonundakı zahir fətədir | |
| حَرْفُ اسْتِثْنَاءٍ | إِلاَّ |
| İstisna hərfi | |
| حَرْفُ جَرٍّ، مَبْنِيٌّ عَلَى الْكَسْرِ، لاَ مَحَلَّ لَهَا مِنَ الْإِعْرَابِ | بِـ |
| Cər hərfi, kəsrə üzərində məbni, i'rabdan məhalli yoxdur | |
| مَجْرُورٌ بِالْبَاء، وَ عَلاَمَةُ جَرِّهِ الْكَسْرَةُ الظَّاهِرَةُ فِي آخِرِهِ | الْعَفَافِ |
| Ba cər hərfi ilə mecrur isim, cər əlaməti sonundakı zahir kəsrədir | |