C. Hafd (Cərr) Əlamətləri

خَفْض عَلامَتْلَرِی

دِیب: خَفْضِین (جرّ) üç عَلامَتِ وَرْدِر؛ كَسْرَه، یَا وَ فَتْحَه

و من دِییْرَم: سَن بِلَه بِیْلِرْسَنْ كِ كَلِمَه خَفْضْدَدِر، əgər onda bu üç şeydən birini görsən: birinci – كَسْرَه (əsas خَفْض عَلامَتِ)، ikinci – یَا، üçüncü – فَتْحَه. یَا وَ فَتْحَه كَسْرَه دَن فَرْعْدِر. Bu üç şeyin hər birinin öz yerleri vardır və biz sənə onların yerini ətraflı şəkildə növbəti dərslərdə göstərəcəyik.

دِیب Müəllif dedi ki: خَفْض üçün üç alamət vardır: كَسْرَه, یَا və فَتْحَه.

و من دِییْرَم (Şərhçi): Sən bilə bilərsən ki, bir söz خَفْضْدَدِر (məcrur), əgər onda bu üç şeydən birini görsən: birinci – كَسْرَه (əsas خَفْض عَلامَتِ), ikinci – یَا, üçüncü – فَتْحَه. یَا və فَتْحَه كَسْرَه دَن فَرْعْدِر (yəni naib خَفْض عَلامَتِdir). Bu üç şeyin hər birinin öz yerində tətbiqi vardır və biz sənə onların yerini (yəni hansı isimlərdə alamət olduğunu) ətraflı şəkildə növbəti dərslərdə göstərəcəyik.

خَفْض (جرّ) عَلامَتْلَرِی

Müəllif dedi ki: "خَفْض (جرّ) üçün üç alamət vardır: كَسْرَه, یَا və فَتْحَه."

Mən (Şərhçi) deyirəm ki; Əgər bu üç şeydən – birincisi kəsrə, ikincisi ya və üçüncüsü fəthə olan əlamətlərdən birini bir kəlimədə tapsan, o kəlimənin məhfud, yəni məcrur olduğunu bilməyin mümkündür. Birinci əlamət olan kəsrə, əsas olaraq xafd əlaməti ikən, ya və fəthə isə kəsrədən naib olaraq fəri xafd əlamətləridir. Bu üç əlamətin hər biri üçün xafd əlaməti kimi zahir olduqları yerlər (isimlər) vardır. Bu yerləri sənə sırası gəldikcə təfsilatı ilə qeyd edəcəyik.

عَلاَمَاتُ الْخَفْضِ
Əlamət	Əlamətin Yeri
اَلْكَسْرَةُ	اَلْاِسْمُ الْمُفْرَدُ الْمُنْصَرِفُ
	جَمْعُ تَكْسِيرٍ مُنْصَرِفٌ
	جَمْعُ مُؤَنَّثٍ سَالِمٌ
اَلْيَاءُ	اَلْأَسْمَاءُ الْخَمْسَةُ
	اَلْمُثَنَّى
	جَمْعُ الْمُذَكَّرِ السَّالِمُ
اَلْفَتْحَةُ	غَيْرُ الْمُنْصَرِفِ