Ləfif-i Məqrun fellər haqqında

وَ حُكْمُ لاَمِ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ كَحُكْمِ النَّاقِصِ وَ حُكْمُ عَيْنِهِنَّ كَحُكْمِ طَوَى فِي الَّتِي اجْتَمَعَ فِيهَا الْإِعْلاَلاَنِ بِتَقْدِيرِ إِعْلاَلِهَا وَ فِي الَّتِي لَمْ يَجْتَمِعْ فِيهَا الْإِعْلَالاَنِ يَكُونُ حُكْمُهَا أَيْضًا كَحُكْمِ طَوَى لِلْمُتَابَعَةِ، نَحْوُ؛ طَوَيَا وَ طَاوِيَانِ

وَ حُكْمُ لاَمِ هَذِهِ الْأَشْيَاءِ və bu şeylərdə, yəni lefif-i makrun feilərin bir əvvəlki dərsdə qeyd olunan ism-i meful, ism-i məkan, ism-i alət və məchul siğalarındakı lâm-ul-feilin i'lal əməli; كَحُكْمِ النَّاقِصِ nakıs feilin hökmü kimidir, وَ حُكْمُ عَيْنِهِنَّ və ayn-ul-feilin hökmü isə; كَحُكْمِ hökmü kimidir; طَوَى feilindəki ayn-ul-feilin hökmü kimidir ki; فِي الَّتِي اجْتَمَعَ فِيهَا الْإِعْلاَلاَنِ özündə iki i'lal bir araya gəlmişdir, بِتَقْدِيرِ إِعْلاَلِهَا yəni belə bir feilin i'lalının təqdiri, وَ və yenə; فِي الَّتِي لَمْ يَجْتَمِعْ bir araya gəlməz, فِيهَا الْإِعْلَالاَنِ iki i'lal əməli, يَكُونُ حُكْمُهَا أَيْضًا onun da hökmü eyni şəkildə olur, كَحُكْمِ hökmü kimidir; طَوَى feilində olan, لِلْمُتَابَعَةِ yəni طَوَى feilindəki i'lala tabe olmaq üçün, نَحْوُ misalları belədir; طَوَيَا "o ikisi bükdü" və طَاوِيَانِ "iki bükən" kimidir.

Mətnin Ümumi Mənası: Lefif-i makrun feilərin ism-i meful, ism-i məkan, ism-i alət və məchul siğalarındakı lâm-ul-feilin i'lal əməli tıpkı nakıs feillərdəki kimidir. Yəni necə ki, əsli رَمَيَ olan nakıs bir feil رَمَى olur, əsli طَوَيَ olan lefif-i makrun feil də طَوَى olur. Lâm-ul-feilin ma qabli fətalı olduğu üçün ya hərfləri elif (elif-i maksura) hərfinə çevrilmişdir. Lefif-i makrun feilərin ism-i meful, ism-i məkan, ism-i alət və məchul siğalarındakı ayn-ul-feilin i'lal əməli də özündə təqdiri olaraq iki i'lal əməli olma halı olan طَوَى feilinin hökmü kimidir. Çünki طَوَى feilinin əsli طَوَيَ idi. طَوَيَ feilində necə ki قَوَلَ feilini قَالَ etdiyimiz kimi ayn-ul-feili elif edə bilərdik, amma feil طَايَ olardı ki, sondakı ya hərfində də i'lal lazım olardı. Bu səbəbdən طَوَيَ feilində i'lal əməli edərkən ayn-ul-feili qoruduq. Özündə iki i'lal əməli baş verməsə belə, belə bir feilin i'lalı طَوَى feilinə tabe olaraq baş verir, misalları; طَوَيَا "o ikisi bükdü" və طَاوِيَانِ "iki bükən" kimidir.

تَمَّ هَذَا الْكَتَابُ بِعَوْنِ اللهِ الْعِلِيمِ

سَيُضَمُّ شَرْحُهُ إِنْ شَاءَ اَللهُ

Bu kitab Alim olan Allahın köməyi ilə tamamlandı

İnşallah şərhi də əlavə olunacaq