i. Muttəsil Zamir

اَلضَّمِيرُ الْمُتَّصِلُ

فَالْمُتَّصِلُ, Nəhu; أَخُوكَ və مُرَّ بِكَ və ضَرَبَكَ və ضَرَبَا və ضَرَبُوا və ضَرَبَتْ və ضَرَبَتَا və ضَرَبْنَ, və həmçinin الْمُسْتَكِنُّ, yəni الْمُسْتَتِرُ, Nəhu; زَيْدٌ ضَرَبَ, və lazım olan Nəhu; أَفْعَلُ və نَفْعَلُ və تَفْعَلُ və افْعَلْ

فَالْمُتَّصِلُ muttasıl zamirə gəldikdə, Nəhu misalı belədir; أَخُوكَ “Sənin qardaşın”, və, مُرَّ بِكَ “Sənə uğranıldı” və ضَرَبَكَ “Sənə vurdu” və ضَرَبَا “ikisi vurdu” və ضَرَبُوا “vurdular” və ضَرَبَتْ “vurdu -qız-” və ضَرَبَتَا “ikisi vurdu -qızlar-” və ضَرَبْنَ “vurdular -qızlar-” kimi, və həmçinin الْمُسْتَكِنُّ, yəni müstetir zamirlər də belədir, Nəhu misalında; زَيْدٌ ضَرَبَ “Zeyd vurdu” kimi, və lazım olan gizli zamir də, Nəhu misallarında; أَفْعَلُ “edirəm” və نَفْعَلُ “edirik” və تَفْعَلُ “edirsən” və إِفْعَلْ “et” kimi.

Muttasıl Zamir

Muttasıl zamirlər ismə, hərfə (hərfi-cər) və ya felə bitişik yazılan zamirlərdir. Misalları; أَخُوكَ “Sənin qardaşın” tərkibində كَ məcrur (muzafun ileyh olması ilə) muttasıl zamir, مُرَّ بِكَ “Sənə uğranıldı” tərkibində كَ məcrur (hərfi-cər səbəbindən) muttasıl zamir, ضَرَبَكَ “Sənə vurdu” tərkibində كَ mansub (məful olması ilə) muttasıl zamir, ضَرَبَا “ikisi vurdu” tərkibində ا merfu muttasıl zamir, ضَرَبُوا “vurdular” tərkibində و merfu muttasıl zamir, ضَرَبَتْ tərkibində تَ merfu muttasıl zamir, ضَرَبَتَا “ikisi vurdu -qızlar-” tərkibində تَ merfu muttasıl zamir, ضَرَبْنَ “vurdular -qızlar-” tərkibində ن merfu muttasıl zamirdir. Həmçinin müstetir (gizli) zamirlər də belədir, زَيْدٌ ضَرَبَ “Zeyd vurdu” misalında olduğu kimi. Burada ضَرَبَ felinin altında زَيْدٌ sözünə raci olan هُوَ zamiri vardır, gizlidir, amma açıq şəkildə də göstərilə bilər. Açıq olmayan müstetir zamir isə أَفْعَلُ “edirəm” və نَفْعَلُ “edirik” və تَفْعَلُ “edirsən” və إِفْعَلْ “et” kimi vəzinlərdə olur. Yəni أَنَا أَفْعُلُ deməyə ehtiyac yoxdur.

Zamirlər mövzusu şərhdə bütün detalları ilə izah olunacaq. Hələlik Merah ul-Ervah dərslərindən zamirlər hissəsini araşdıra bilərsiniz.