İsm-i Məvsul
اَلْمَوْصُولاَتُ
وَ مِنْهُ الْمَوْصُولاَتُ, نَحْوُ; أَلَّذِي وَ اللَّذَانِ وَ اللَّذِينَ وَ أَلَّتِي وَ اَللَّتَانِ وَ اَللَّتَيْنِ وَ اَللَّاتِي وَ اَللَّاتِ وَ اَللَّائِي وَ اَللَّاءِ وَ اَللَّايِ وَ اَللَّوَاتِي وَ مَنْ وَ مَا وَ أَيُّ وَ أَيَّةُ. وَ الْمَوْصُولُ مَا لاَ بُدَّ لَهُ مِنْ جُمْلَةٍ تَقَعُ صِلَةً لَهُ وَ مِنْ ضَمِيرٍ يَعُودُ إِلَيْهِ، نَحْوُ; جَاءَنِي ألَّذِي أَبُوهُ مُنْطَلِقٌ وَ ذَهَبَ أَخُوهُ وَ مَنْ عَرَفْتَهُ وَ مَا طَلَبْتَهُ
وَ مِنْهُ الْمَوْصُولاَتُ və ism-i mevsul mebniyyattandır, نَحْوُ bunlar kimidir; أَلَّذِي və اللَّذَانِ və اللَّذِينَ və أَلَّتِي və اَللَّتَانِ və اَللَّتَيْنِ və اَللَّاتِي və اَللَّاتِ və اَللَّائِي və اَللَّاءِ və اَللَّايِ və اَللَّوَاتِي və مَنْ və مَا və أَيُّ və أَيَّةُ sözləri kimi. وَ الْمَوْصُولُ mevsul, مَا لاَ بُدَّ لَهُ onun qaçışı yoxdur, مِنْ جُمْلَةٍ bir cümlədən, تَقَعُ صِلَةً sıla kimi olan, لَهُ mevsul üçün, وَ مِنْ ضَمِيرٍ və bir zamirdən qaçışı yoxdur o sıla cümləsində, يَعُودُ إِلَيْهِ o mevsula dönən, نَحْوُ nümunəsi belədir; جَاءَنِي ألَّذِي أَبُوهُ مُنْطَلِقٌ "Mənə, atası gedən adam gəldi" və جَاءَنِي ألَّذِي ذَهَبَ أَخُوهُ "Mənə, qardaşı gedən adam gəldi" və جَاءَنِي مَنْ عَرَفْتَهُ "Mənə, tanıdığın adam gəldi" və جَاءَنِي مَا طَلَبْتَهُ "Mənə, istədiyin şey gəldi" kimi.
İsm-i Mevsul
İsm-i mevsullar mebniyyattandır. İsm-i mevsul olan sözlər;
| أَلَّذِي | Müfred Müzekker | o ki |
| أَلَّذَانِ | Tesniye Müzekker | o ikisi ki |
| أَلَّذَيْنِ | Tesniye Müzekker | o ikisi ki |
| اَللَّذِينَ | Cemi Müzekker | onlar ki |
| أَلَّتِي | Müfred Müennes | o ki |
| اَللَّتَانِ | Tesniye Müennes | o ikisi ki |
| اَللَّتَيْنِ | Tesniye Müennes | o ikisi ki |
| اَللَّاتِي | Cemi Müennes | onlar ki |
| اَللََّاتِ | Cemi Müennes | onlar ki |
| اَللَّائِي | Cəmi Müənnəs | onlar ki |
| اَللَّاءِ | Cəmi Müənnəs | onlar ki |
| اَللَّايِ | Cəmi Müənnəs | onlar ki |
| اَللَّوَاتِي |
Cəmi Müənnəs | onlar ki |
| مَنْ | Yalnız Ağıllı varlıqlar üçün | |
| مَا | Yalnız Qeyri-Ağıllı varlıqlar üçün | |
| أَيُّ | Ağıllı və Qeyri-Ağıllı Ortak | |
| أَيَّةُ | Ağıllı və Qeyri-Ağıllı Ortak | |
Məvsul olan söz üçün sıla cümləsindən və o sıla cümləsi içərisində ona dönən bir aid zamirdən qaçış yoxdur, misalları belədir;
جَاءَنِي ألَّذِي أَبُوهُ مُنْطَلِقٌ
“Mənə, atası gedən adam gəldi” ifadəsində أَلَّذِي ism-i məvsuldur, أَبُوهُ مُنْطَلِقٌ onun sıla cümləsidir, sıla cümləsi olan أَبُوهُ sözündəki هُوَ zamiri أَلَّذِي ism-i məvsuluna dönür.
جَاءَنِي ألَّذِي ذَهَبَ أَخُوهُ
“Mənə, qardaşı gedən adam gəldi” ifadəsində أَلَّذِي ism-i məvsuldur, ذَهَبَ أَخُوهُ onun sıla cümləsidir, sıla cümləsi olan أَبُوهُ sözündəki هُوَ zamiri أَلَّذِي ism-i məvsuluna dönür.
جَاءَنِي مَنْ عَرَفْتَهُ
“Mənə, tanıdığın adam gəldi” ifadəsində مَنْ ism-i məvsuldur, عَرَفْتَهُ onun sıla cümləsidir, sıla cümləsi olan عَرَفْتَهُ sözündəki هُوَ zamiri مَنْ ism-i məvsuluna dönür.
جَاءَنِي مَا طَلَبْتَهُ
“Mənə, istədiyin şey gəldi” ifadəsində مَا ism-i məvsuldur, طَلَبْتَهُ onun sıla cümləsidir, sıla cümləsi olan طَلَبْتَهُ sözündəki هُوَ zamiri مَا ism-i məvsuluna dönür