İfti'al babından mudaaf və müxtəlif nümunələri

İftiâl Mudaâf	Mazi	Muzari	Masdar
vəzn	إِفْتَعَلَ	يَفْتَعِلُ	إِفْتِعَالاً
Mevzun	إِعْتَدَّ	يَعْتَدُّ	إِعْتِدَادًا
Asıl	إِعْتَدَدَ	يَعْتَدِدُ

إِعْتَدَّ "ba hərf-i cerri ilə; önemsedi, güvendi, ihtimam gösterdi, hesaba kattı, varsaydı" fiili Mudaâf olan mazi bir fiildir. Aslı إِعْتَدَدَ şeklindedir ve ayn ul-fiil ilə lâm ul-fiil harfi idgam kaidesinden sonra إِعْتَدَّ olur.

إِعْتَدَّ Fiilinin İdgamı

vəzn	إِفْتَعَلَ
Aslı	إِعْتَدَدَ
birinci dâl sakin oldu	إِعْتَدْدَ
iki dâl idgam oldu	إِعْتَدَّ

يَعْتَدُّ Fiilinin İdgamı

vəzn	يَفْتَعِلُ
Aslı	يَعْتَدِدُ
birinci dâl sakin oldu	يَعْتَدْدُ
iki dâl idgam oldu	يَعْتَدُّ

Emsile-i Muhtelife

مُعْتَدٌّ

مُعْتَدٌّ بِهِ

لَمْ يَعْتَدَِّ

لَمَّا يَعْتَدَِّ

مَا يَعْتَدُّ

لاَ يَعْتَدُّ

لَنْ يَعْتَدَّ

لِيَعْتَدَِّ

لاَ يَعْتَدَِّ

إِعْتَدَِّ

لاَ تَعْتَدَِّ

مُعْتَدٌّ

إِعْتِدَادَةً

إِعْتِدَادَةً حَسَنَةً

عُتَيْدِيدٌ

إِعْتِدَادِيٌّ

أَحْسَنُ إِعْتِدَادًا

مَا أَحْسَنَ إِعْتِدَادَهُ

أَحْسِنْ بِإِعْتِدَادِهِ

Mazi Fiillerin Asılları

Sigalar

Aslı

İdgamlı Hali

هُوَ	إِعْتَدَدَ	إِعْتَدَّ
هُمَا	إِعْتَدَدَا	إِعْتَدَّا
هُمْ	إِعْتَدَدُوا	إِعْتَدُّوا
هِيَ	إِعْتَدَدَتْ	إِعْتَدَّتْ
هُمَا	إِعْتَدَدَتَا	إِعْتَدَّتَا
هُنَّ	إِعْتَدَدْنَ
أَنْتَ	إِعْتَدَدْتَ

أَنْتُمَا	إِعْتَدَدْتُمَا
أَنْتُمْ	إِعْتَدَدْتُمْ
أَنْتِ	إِعْتَدَدْتِ
أَنْتُمَا	إِعْتَدَدْتُمَا
أَنْتُنَّ	إِعْتَدَدْتُنَّ
أَنَا	إِعْتَدَدْتُ
نَحْنُ	إِعْتَدَدْنَا	-

Muzari Fiillerin Asılları

Aslı	İdgamlı Hali

يَعْتَدِدُ	يَعْتَدُّ
لَمْ يَعْتَدِدْ	لَمْ يَعْتَدَِّ
لَمَّا يَعْتَدِدْ	لَمَّا يَعْتَدَِّ
مَا يَعْتَدِدُ	مَا يَعْتَدُّ
لاَ يَعْتَدِدُ	لاَ يَعْتَدُّ
لَنْ يَعْتَدِدَ	لَنْ يَعْتَدَّ
لِيَعْتَدِدْ	لِيَعْتَدَِّ
لاَ يَعْتَدِدْ	لاَ يَعْتَدَِّ
إِعْتَدِدْ	إِعْتَدَِّ
لاَ تَعْتَدِدْ	لاَ تَعْتَدَِّ

Muzari Fiillerin Meçhulleri

İftiâl babından gelen Mudaâf olan malum bir muzari fiil meçhul yapılmak istendiğinde muzaraât harfini damməli yapmamız yeterlidir. 

Meçhul

Malum

يُعْتَدُّ بِهِ	يَعْتَدُّ
لَمْ يُعْتَدَِّ بِهِ	لَمْ يَعْتَدَِّ
لَمَّا يُعْتَدَِّ بِهِ	لَمَّا يَعْتَدَِّ
مَا يُعْتَدُّ بِهِ	مَا يَعْتَدُّ
لاَ يُعْتَدُّ بِهِ	لاَ يَعْتَدُّ
لَنْ يُعْتَدَّ بِهِ	لَنْ يَعْتَدَّ
لِيُعْتَدَِّ بِهِ	لِيَعْتَدَِّ
لاَ يُعْتَدَِّ بِهِ	لاَ يَعْتَدَِّ
لِيُعْتَدَِّ بِكَ	إِعْتَدَِّ
لاَ يُعْتَدَِّ بِكَ	لاَ تَعْتَدَِّ

Emr-i Hazır Çekimleri

Emr-i hazır sigalarını muhatab ve muhataba sigalarından elde ederiz. Ama pratik olaraq İftiâl babının emir sigasının إِفْتَعِلْ olduğunu bilelim. 

إِعْتَدَِّ	تَعْتَدُّ
إِعْتَدَّا	تَعْتَدَّانِ
إِعْتَدُّوا	تَعْتَدُّونَ
إِعْتَدِّي	تَعْتَدِّينَ
إِعْتَدَّا	تَعْتَدَّانِ
إِعْتَدِدْنَ	تَعْتَدِدْنَ

Emr-i Hazır Süreci

müfrəd müzəkkər muhatab fiilimiz	تَعْتَدُّ
Muzaraât harfi hazfedildi	عْتَدُّ
Sonu cezimlendi	عْتَدّ
Baba ait olan kesreli vasıl hemzesi geldi	إِعْتَدَِّ

İdgamsız Emr-i Hazır;

إِعْتَدِدْ	تَعْتَدِدُ
إِعْتَدِدَا	تَعْتَدِدَانِ
إِعْتَدِدُوا	تَعْتَدِدُونَ
إِعْتَدِدِي	تَعْتَدِدِينَ
إِعْتَدِدَا	تَعْتَدِدَانِ
إِعْتَدِدْنَ	تَعْتَدِدْنَ

İdgamsız emr-i hazır bilinsin diye yazıldı. Mudaâf fiillerde bildiğimiz kimi idgamlı halleri kullanılır.

Emr-i Gaib Çekimleri

Emr-i Gaib çekimlerini gaib ve gaibe olan muzari fiillerin evveline kesreli bir "lâm" edatı "lam ul-emir" olan emir lam'ı dahil olur ve sonu harekeli olan muzari fiilin harekesini cəzm eder, sonu illetli olan muzari fiilden de o illeti hazfeder, cemi müənnəs nunu haricindeki muzari fiillerin nunlarını da düşürüz. Cemi müzəkkər gaib sigasından nun düşünce yerine bir elif gelir. 

لِيَعْتَدَِّ	يَعْتَدُّ
لِيَعْتَدَّا	يَعْتَدَّانِ
لِيَعْتَدُّوا	يَعْتَدُّونَ
لِتَعْتَدَِّ	تَعْتَدُّ
لِتَعْتَدَّا	تَعْتَدَّانِ
لِيَعْتَدِدْنَ	يَعْتَدِدْنَ

Emr-i Gaib Süreci

Emr-i Gaib	İdgamlı Muzari	İdgamsız Muzari
Fiill	يَعْتَدُّ	يَعْتَدِدُ
Emir lamı dahil oldu	لِيَعْتَدُّ	لِيَعْتَدِدُ
sonu cezimlendi	لِيَعْتَدّ	لِيَعْتَدِدْ
son hareke kesre və ya fəthə oldu	لِيَعْتَدَِّ

İsm-i Fail

İftiâl babından gelen Mudaâf bir fiilin ism-i fail sigası مُفْتَلٌّ veznindedir. Malum muzari fiilin evveline damməli bir mim koyarak ta elde edebiliriz.

İsm-i Fail	Malum Muzari
مُفْتَعِلٌ	يَعْتَدُّ
مُعْتَدٌّ	مُعْتَدٌّ

İsm-i Fail Süreci,

İsm-i Fail Sigası	مُفْتَعِلٌ
Aslı	مُعْتَدِدٌ
Birinci dâl sakin oldu	مُعْتَدْدٌ
İki dâl idgam oldu	مُعْتَدٌّ

İsm-i Meful

İftiâl babından gelen bütün fiillerde ism-i meful sigası مُفْتَعَلٌ şeklindedir. Meçhul muzari fiilin muzaraât harfi yerine mim harfi getirerek elde edebiliriz ya da ism-i failin ayn ul-fiilini fethalayabiliriz.

İsm-i Fail	Meçhul Muzari
مُعْتَدٌّ	يُعْتَدُّ
مُعْتَدٌّ	مُعْتَدٌّ

İsm-i Meful Süreci;

İsm-i Meful Sigası	مُفْتَعِلٌ
Aslı	مُعْتَدَدٌ
Birinci dâl sakin oldu	مُعْتَدْدٌ
İki dâl idgam oldu	مُعْتَدٌّ

Emsile-i Muttaride

إِعْتَدُّوا	إِعْتَدَّا	إِعْتَدَّ
إِعْتَدَدْنَ	إِعْتَدَّتَا	إِعْتَدَّتْ
إِعْتَدَدْتُمْ	إِعْتَدَدْتُمَا	إِعْتَدَدْتَ
إِعْتَدَدْتُنَّ	إِعْتَدَدْتُمَا	إِعْتَدَدْتِ
إِعْتَدَدْنَا إِعْتَدَدْتُ

يَعْتَدُّونَ	يَعْتَدَّانِ	يَعْتَدُّ
يَعْتَدِدْنَ	تَعْتَدَّانِ	تَعْتَدُّ
تَعْتَدُّونَ	تَعْتَدَّانِ	تَعْتَدُّ
تَعْتَدِدْنَ	تَعْتَدَّانِ	تَعْتَدِّينَ
نَعْتَدُّ أَعْتَدُّ

Bu fiilin bütün çekimleri tasrifat kısmında yer alacaktır.