Mufaale babından mudaaf və müxtəlif nümunələri

Mufaələ Mudaaf	Mazi	Muzari	Məzdər
Vəzn	فَاعَلَ	يُفَاعِلُ	مُفَاعَلَةً
Mövzun	مَادَّ	يُمَادُّ	مُمَادَّةً
Əsli	مَادَدَ	يُمَادِدُ	مُمَادَدَةً

مَادَّ "özünə tərəf çəkdi" feilidir və Mudaaf olan mazi feil sayılır. Əsli مَادَدَ şəklindədir və ayn əl-feil olan dal hərfi idqam qaydasından sonra مَادَّ olur. 

مَادَّ Feilinin İdqami

Vəzn	فَاعَلَ
Əsli	مَادَدَ
birinci dalın hərəkəsi əvvəlki hərfə verildi	مَادْدَ
birinci səkin dal ilə ikinci dal idqam oldu	مَادَّ

يُمَادُّ Feilinin İdqami

Vəzn	يُفَاعِلُ
Əsli	يُمَادِدُ
birinci dal səkin edildi	يُمَادْدُ
birinci səkin dal ilə ikinci dal idqam oldu	يُمَادُّ

Emsile-i Muxtəlifə

مُمَادٌّ

ذَاكَ مُمَادٌّ

لَمْ يُمَادَِّ

لَمَّا يُمَادَِّ

مَا يُمَادُّ

لاَ يُمَادُّ

لَنْ يُمَادَّ

لِيُمَادَِّ

لاَ يُمَادَِّ

مَادَِّ

لاَ تُمَادَِّ

مُمَادٌّ

مُمَادَّةً وَاحِدَةً

مُمَادَّةً حَسَنَةً

مُمَيْدِيدَةٌ

مُمَادِّيٌّ

أَحْسَنُ مُمَادَّةً

مَا أَحْسَنَ مُمَادَّتَهُ

أَحْسِنْ بِمُمَادَّتِهِ

Muzari Feillərin Məchulləri

Mufaələ babından gələn Mudaaf olan məlum bir muzari feil məchul etmək istədikdə heç bir dəyişiklik etməyə ehtiyac yoxdur, lakin bilməliyik ki, məlum olan muzari feilinin əslində ayn əl-feil olan kəsrəli dal hərfi fətxalı olur. Deməli, birinci dal fətxalı, ikinci dal dammalı olur. İdqama görə birinci dal səkin edilir və vacibən idqam edilir. Nəticədə bu babdan gələn muzari feilinin həm məlumu, həm də məchulu sözcə eynidir, mənaca isə fərqlidir. Aşağıdakı cədvəli diqqətlə incələyin;

Feillər	Məlum	Məchul
Əsl Hali	يُمَادِدُ	يُمَادَدُ
İdqamlı Hali	يُمَادْدُ	يُمَادْدُ
Son Halları	يُمَادُّ	يُمَادُّ

Emr-i Hazır Çəkimləri

Emr-i hazır siqalarını müxatəb və müxatəbə siqalarından əldə edirik. 

مَادَِّ	تُمَادُّ
مَادَّا	تُمَادَّانِ
مَادُّوا	تُمَادُّونَ
مَادِّي	تُمَادِّينَ
مَادَّا	تُمَادَّانِ
مَادِدْنَ	تُمَادِدْنَ

Emr-i Hazır Prosesi

Müfrəd müzekkər müxatəb feilimiz	تُمَادُّ
Muzaraət hərfi hazf edildi	مَادُّ
Sonu cəzm edildi	مَادّ
Sonu fətxa və ya kəsrə oldu	مَادَِّ

Emr-i Qayıb Çəkimləri

Emr-i Qayıb çəkimlərini qayıb və qayıbə olan muzari feillərin əvvəlinə kəsrəli bir "lam" ədatı (lam ul-emir) əlavə olunur və sonu hərəkəli olan muzari feilinin hərəkəsini cəzm edir, illətli olanın sonunu isə hazf edirik. Cəmi müənnəs nunu istisna olmaqla, digər muzari feillərin nunlarını da düşürük. Cəmi müzekkər qayıb siqasından nun düşəndə yerinə bir elif gəlir. 

لِيُمَادَِّ	يُمَادُّ
لِيُمَادَّا	يُمَادَّانِ
لِيُمَادُّوا	يُمَادُّونَ
لِتُمَادَِّ	تُمَادُّ
لِتُمَادَّا	تُمَادَّانِ
لِيُمَادِدْنَ	يُمَادِدْنَ

Emr-i Qayıb Prosesi

Feil	يُمَادُّ	يُمَادُّونَ
Emir lamı əlavə olundu	لِيُمَادُّ	لِيُمَادُّونَ
sonu cəzm edildi / nun düşdü, elif gəldi	لِيُمَادّ	لِيُمَادُّوا
Son halı	لِيُمَادَِّ	لِيُمَادُّوا

İsm-i Fail

Mufaələ babından gələn Mudaaf feilinin ism-i fail siqası مُفَاعٌّ vəznindədir. Məlum muzari feilinin əvvəlinə dammalı bir mim əlavə etməklə də əldə edə bilərik.

İsm-i Fail	Məlum Muzari
مُفَاعِلٌ	يُمَادُّ
مُمَادٌّ	مُمَادٌّ

İsm-i Fail Prosesi;

İsm-i Fail Siqası	مُفَاعِلٌ
Əsli	مُمَادِدُ
Birinci dal səkin oldu	مُمَادْدُ
İki dal idqama girdi	مُمَادٌّ

İsm-i Meful

Mufaələ babından gələn Mudaaf feilinin ism-i meful siqası مُفَاعٌّ şəklindədir. Məchul muzari feilinin muzaraət hərfi yerinə mim hərfi gətirməklə əldə edə bilərik və ya ism-i failin ayn əl-feilini fətxalaya bilərik.

İsm-i Fail	Məchul Muzari
مُمَادٌّ	يُمَادُّ
مُمَادٌّ	مُمَادٌّ

İsm-i Meful Prosesi;

İsm-i Fail Siqası	مُفَاعَلٌ
Əsli	مُمَادَدُ
Birinci dal səkin oldu	مُمَادْدُ
İki dal idqama girdi	مُمَادٌّ

Masdar-ı Qeyri Mimi

Vəzn	مُفَاعَلَةٌ
Məzdərin Əsli	مُمَادَدَةٌ
birinci dal səkin oldu	مُمَادْدَةٌ
iki dal idqama girdi	مُمَادَّةٌ

Emsile-i Muttaridə

مَادُّوا	مَادَّا	مَادَّ
مَادَدْنَ	مَادَّتَا	مَادَّتْ
مَادَدْتُمْ	مَادَدْتُمَا	مَادَدْتَ
مَادَدْتُنَّ	مَادَدْتُمَا	مَادَدْتِ
مَادَدْنَا مَادَدْتُ

يُمَادُّونَ	يُمَادَّانِ	يُمَادُّ
يُمَادِدْنَ	تُمَادَّانِ	تُمَادُّ
تُمَادُّونَ	تُمَادَّانِ	تُمَادُّ
تُمَادِدْنَ	تُمَادَّانِ	تُمَادِّينَ
نُمَادُّ أُمَادُّ

Bu feilinin bütün çəkilişləri təsrifat hissəsində yer alacaqdır.