Təf'il تَفْعِيلْ 3-cü Bab
Təf'il babı sülasi məzid babların ikincisidir. Sülasi mücərrəd "3 hərfli" bir mazi feilə 1 hərf artırılması ilə o mazi feil 4 hərfli olur deməkdir. Artırılan hərf, əvvəllər sülasi mücərrəd olan feilinin ayn əl-feilidir. İki ayn əl-feil yanaşı gəldiyinə görə şəddələnir və mazi فَعَّلَ, muzari يُفَعِّلُ və məsdəri isə تَفْعِيلاً olur.
| كَبُرَ "böyük oldu" sülasi mücərrəd feilini, təf'il babının mazi forması olan فَعَّلَ vəzninə saldıq və ayn əl-feil olan ب "be" hərfi fətxəli olaraq şəddələndi, fa əl-feil və lam əl-feil isə eyni qaldı |
| Lam əl-Feil | Ayn əl-feil | Artırılan Ayn əl-feil | Fa əl-Feil |
| رَ | بُ | ؟ | كَ |
| ر | ب | ب | ك |
| ك - ب - ب - ر |
| كَـبَّـرَ |
Əvvəl sülasi mücərrəd olan bir feil keçidsiz "lazım" bir feil idisə, bu baba daxil olduqda keçidli "mütəaddi" olur. Yəni feil əvvəllər bir məf'ula təsir etmirdisə, artıq təsir edir. Sülasi mücərrəd feil bu baba daxil olduqda mənasında da güclü bir möhkəmləndirmə, şişirtmə meydana çıxır. Yəni əvvəl mənası "kəsdi" idisə, bu baba daxil olduqda "doğradı" olur. Əvvəl mənası "yemək yedi" idisə, bu baba daxil olduqda "obur oldu" olur.
| Məna | Təf'il Babı Mazi | Sülasi Mücərrəd Mazi | Məna |
| doğradı | قَطَّعَ | قَطَعَ | kəsdi |
| sevindirdi | فَرَّحَ | فَرِحَ | sevindi |
İndi təf'il babından hər hansı bir feil üzərindən mazi, muzari və əmr feilinin əmsilə-i müttəridəsini çəkək;
| Cəmi | Təsniyə | Müfrəd | Zamir |
|
كَبَّرُوا Onlar ucaltdılar |
كَبَّرَا O ikisi ucaltdı |
كَبَّرَ O ucaltdı |
Müzəkkər Qayıb 3-cü şəxs kişi |
|
كَبَّرْنَ Onlar ucaltdılar |
كَبَّرَتَا O ikisi ucaltdı |
كَبَّرَتْ O ucaltdı |
Müənnəs Qayıbə 3-cü şəxs qadın |
|
كَبَّرْتُمْ siz ucaltdınız |
كَبَّرْتُمَا ikiniz ucaltdınız |
كَبَّرْتَ sən ucaltdın |
Müzəkkər Muxatab 2-ci şəxs kişi |
|
كَبَّرْتُنَّ siz ucaltdınız |
كَبَّرْتُمَا ikiniz ucaltdınız |
كَبَّرْتِ sən ucaltdın |
Müənnəs Muxataba 2-ci şəxs qadın |
|
كَبَّرْنَا biz ucaltdıq |
Nəfs-i Müt. Meal Qeyr 1-ci cəm şəxs |
كَبَّرْتُ mən ucaltdım |
Nəfs-i Mütəkəllim Vahdə 1-ci tək şəxs |
| Cəmi | Təsniyə | Müfrəd | Zamir |
|
يُكَبِّرُونَ Onlar ucaldırlar |
يُكَبِّرَانِ O ikisi ucaldır |
يُكَبِّرُ O ucaldır |
Müzəkkər Qayıb 3-cü şəxs kişi |
|
يُكَبِّرْنَ Onlar ucaldırlar |
تُكَبِّرَانِ O ikisi ucaldır |
تُكَبِّرُ O ucaldır |
Müənnəs Qayıbə 3-cü şəxs qadın |
|
تُكَبِّرُونَ siz ucaldırsınız |
تُكَبِّرَانِ ikiniz ucaldırsınız |
تُكَبِّرُ sən ucaldırsan |
Müzəkkər Muxatab 2-ci şəxs kişi |
|
تُكَبِّرْنَ siz ucaldırsınız |
تُكَبِّرَانِ ikiniz ucaldırsınız |
تُكَبِّرِينَ sən ucaldırsan |
Müənnəs Muxataba 2-ci şəxs qadın |
|
نُكَبِّرُ biz ucaldırıq |
Nəfs-i Müt. Meal Qeyr 1-ci cəm şəxs |
أُكَبِّرُ mən ucaldıram |
Nəfs-i Mütəkəllim Vahdə 1-ci tək şəxs |
| Cəmi | Təsniyə | Müfrəd | Zamir |
|
كَبِّرُوا siz ucalın |
كَبِّرَا ikiniz ucalın |
كَبِّرْ sən ucal |
Müzəkkər Muxatab 2-ci şəxs kişi |
|
كَبِّرْنَ siz ucalın |
كَبِّرَا ikiniz ucalın |
كَبِّرِي sən ucal |
Müənnəs Muxataba 2-ci şəxs qadın |
|
لِيُكَبِّرُوا Onlar ucalasın |
لِيُكَبِّرَا O ikisi ucalasın |
لِيُكَبِّرْ O ucalasın |
Müzəkkər Qayıb 3-cü şəxs kişi |
|
لِيُكَبِّرْنَ Onlar ucalasın |
لِتُكَبِّرَا O ikisi ucalasın |
لِتُكَبِّرْ O ucalasın |
Müənnəs Qayıbə 3-cü şəxs qadın |