8. Mazi Feli

Mazi feiləri fətha üzərində məbnidir. Aşağıdakı cədvəldə sülasi mücərrəd bir bab üçün feil formaları veriləcək, amma bilin ki, əksam-ı səmaniyyəyə aid olan bütün feilərin mazi formaları bu cədvələ əsasən vəzinləndikdə sonluqları fətha üzərində məbnidir. Mazi feil istər məlum olsun, istər məchul olsun, bu hal dəyişmir. Amma muzari feilər murebt olur. 

*Mazi feilərə hərəkəli olan mərfu bir zamir "تُ və ya ِتَ və ya تُمَا və ya نَا və cəmi müənnəs nunu və ya تُنَّ kimi" qoşularsa, o halda mazi feilər sükun üzərində məbni olurlar.

*Mazi feilərə cəmi müzəkkər vavı "وا kimi" qoşularsa, o halda mazi feil dammə üzərində məbni olur.

Cəmi	Təsniyə	Müfrəd	Zamirlər
عَلِمُوا	عَلِمَا	عَلِمَ	Müzəkkər Qayıb
عَلِمْنَ	عَلِمَتَا	عَلِمَتْ	Müənnəs Qayıbə
عَلِمْتُمْ	عَلِمْتُمَا	عَلِمْتَ	Müzəkkər Xitab
عَلِمْتُنَّ	عَلِمْتُمَا	عَلِمْتِ	Müənnəs Xitaba
عَلِمْنَا	Nəfs-i müt. meal ğeyr	عَلِمْتُ	Nəfs-i mütəkəllim vəhdə

عَلِمَ زَيْدٌ السُّؤَالَ

Zeyd sualı bildi

زَيْدٌ فَتَحَ الْبَابَ

Zeyd qapını açdı

هَلْ شَرِبَ زَيْدٌ الْمَاءَ؟

Zeyd suyu içdi mi?

كَتَبْتُ الرِّسَالَةَ

Məktubu yazdım

قُلْتُ لَكَ

Sənə dedim

قَتَلُوا النَّاسُ الْحَيَوَانَ

İnsanlar heyvanları öldürdü

أَكْرَمَ زَيْدٌ عَمْرًا

Zeyd Amra ikram etdi

سَلَّمَ زَيْدٌ عَلَيْكَ

Zeyd sənə salam verdi

كَاتَبَ زَيْدٌ عَمْرًا

Zeyd Amr ilə yazışdı

إِنْكَسَرَ الزُّجَاجُ

Şüşə sındı

إِجْتَمَعَ زَيْدٌ الْمَالَ

Zeyd malı topladı

إِحْمَرَّ رَجُلٌ

Kişi qızardı

تَكَلَّمُوا النَّاسُ بِالْحَيَوَانِ

İnsanlar heyvanlarla danışdılar

تَبَاعَدَ زَيْدٌ وَ عَمْرٌو

Zeyd və Amr bir-birlərindən uzaqlaşdılar

Qeyd: Müənnəs təsniyə feilərdə sonu sakin olan ta-i müənnəsə bir elif hərfi əlavə olunur. نَصَرَتْ "o qadın kömək etdi" ikən, bir elif əlavə olunduqda təsniyə halında əslində نَصَرَتْا şəklində olur, amma biz elifə görə fətha hərəkəsini ta-i müənnəsəyə veririk və نَصَرَتَا kimi təsniyə edirik. Yəni təsniyə müənnəs qayıbə feiləri sükun üzərində məbnidir. Fəthalı ta-i müənnəs bizi çaşdırmasın.