İf'al (إِفْعَالْ) Babı
İf'al babı, əvvəl sülasi "üç hərfli" olan bir feilə əvvəlinə bir elif hərfi artırılması ilə yaranan və mazisi أَفْعَلَ, muzarisi يُفْعِلُ və masdarı da إِفْعَالاً olan sülasi mezidlərin ilk babıdır. Bu babın quruluşu, yəni yaranma səbəbi, əvvəl sülasi mücərrəd olan feilə keçidlik vermək üçündür. Əgər sülasi mücərrəd feil artıq keçidlidirsə, bu halda keçidliyini gücləndirmək məqsədilə istifadə olunur. Amma bəzən keçidsiz feilər də bu babda ola bilər. Sülasi mücərrəd mazi feilinin üzərinə bir hərf əlavə etdiyimiz üçün feilimiz 4 hərfli olur və bu babdakı feilərə sülasi mezid rübai "üç hərfli feilinin 4 hərfli olması" deyilir. Aşağıdakı cədvəldə bu babdan gələn müxtəlif nümunələr verilmişdir.
|
إِفْعَالْ Babına Aid Müxtəlif Nümunələr |
|
Vəzin -mazi- vəzinli |
أَفْعَلَ ikram etdi أَكْرَمَ |
|
Vəzin -muzari- vəzinli |
يُفْعِلُ ikram edir يُكْرِمُ |
|
Vəzin -masdar- vəzinli |
إِفْعَالاً ikram etmək إِكْرَامًا |
|
Vəzin -ism-i fail- vəzinli |
مُفْعِلٌ ikram edən مُكْرِمٌ |
|
Vəzin -ism-i meful- vəzinli |
مُفْعَلٌ ikram olunmuş مُكْرَمٌ |
|
Vəzin -cahd-ı mutlak- vəzinli |
لَمْ يُفْعِلْ ikram etmədi لَمْ يُكْرِمْ |
|
Vəzin -cahd-ı mustağrak- vəzinli |
لَمَّا يُفْعِلْ hələ ikram etmədi لَمَّا يُكْرِمْ |
|
Vəzin -nefy-i hal- vəzinli |
مَا يُفْعِلُ ikram etmir مَا يُكْرِمُ |
|
Vəzin -nefy-i istikbal- vəzinli |
لاَ يُفْعِلُ ikram etməyəcək لاَ يُكْرِمُ |
|
Vəzin -təkid-i nefy-i istikbal- vəzinli |
لَنْ يُفْعِلَ Heç vaxt ikram etməyəcək لَنْ يُكْرِمَ |
|
Vəzin -əmr-i qayıb- vəzinli |
لِيُفْعِلْ ikram etsin لِيُكْرِمْ |
|
Vəzin -nehy-i qayıb- vəzinli |
لاَ يُفْعِلْ ikram etməsin لاَ يُكْرِمْ |
|
Vəzin -əmr-i hazır- vəzinli |
أَفْعِلْ ikram et أَكْرِمْ |
|
Vəzin -nehy-i hazır- vəzinli |
لاَ تُفْعِلْ ikram etmə لاَ تُكْرِمْ |
|
Vəzin -masdar-ı mimi- vəzinli |
مُفْعَلٌ ikram etmək مُكْرَمٌ |
|
Vəzin -masdar-ı mərre- vəzinli |
إِفْعَالَةٌ bir dəfə ikram etmək إِكْرَامَةٌ |
|
Vəzin -masdar-ı növ- vəzinli |
إِفْعَالَةٌ حَسَنَةٌ bir növ ikram etmək إِكْرَامَةٌ حَسَنَةٌ |
|
Vəzin -ism-i təsğir- vəzinli |
أُفَيْعِيلٌ balaca ikram etmək أُكَيْرِيمٌ |
|
Vəzin -ism-i mənsub- vəzinli |
إِفْعَالِيٌّ ikram etməyə aid إِكْرَامِيٌّ |
|
Vəzin -ism-i təfdil- vəzinli |
أَحْسَنُ إِفْعَالاً ən çox ikram edən أَحْسَنُ إِكْرَامًا |
|
Vəzin -təəccüb ül-əvvəl- vəzinli |
مَا أَحْسَنَ إِفْعَالَهُ necə gözəl ikram etdi مَا أَحْسَنَ إِكْرَامَهُ |
|
Vəzin -təəccübü s-sani- vəzinli |
أَحْسِنْ بِإِفْعَالِهِ ne qəribə ikram etdi أَحْسِنْ بِإِكْرَامَهُ |